امام عليه السلام فرمود :
أمّا الظَّاهِرَةُ فَفِي كُلِّ ألفٍ خَمسَةٌ وَ عِشْرونَ ، وَ أمّا الباطِنَةُ فَلا تَستَأثِرْ عَلى أخيكَ بِما هُوَ أحوَجُ إلَيهِ مِنكَ . « 1 »
زكات ظاهرى در هر يك هزار درهم ، بيست و پنج درهم ، واجب است ؛ و زكات باطنى ، اين است كه وقتى برادرت به چيزى نيازمندتر از تو بود ، او را ترجيح دهى .
رهاورد زكات باطنى ، بزرگ شمردن نياز ديگران و خُرد دانستن نياز خويش است .
آنان كه به زكات باطنى باور دارند ، دوست ، همسايه و برادر دينىشان را بر خود ، مقدّم مىدارند . اهل بيت عليهم السلام ، سخن خويش را با كردار نيكويشان ، تصديق كردند . بينوا و يتيم و زندانى ، هنگام افطار به خانهء امير مؤمنان عليه السلام پناه آوردند و خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله ، سخاوتمندانه ، افطارى خويش را به آنان بخشيدند و سه روز با آب ، افطار كردند . آن گاه ، اين آيه نازل شد كه :
« وَ يُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلى حُبِّهِ مِسْكِيناً وَ يَتِيماً وَ أَسِيراً إِنَّما نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لا نُرِيدُ مِنْكُمْ جَزاءً وَ لا شُكُوراً .
« 2 »
و طعام را با دوستى او [ ، با آن كه خود به آن نيازمند بودند ] ، به بينوا و يتيم و اسير مىخورانند . همانا به شما براى خشنودى خدا مىخورانيم و از شما ، پاداش و سپاسى نمىخواهيم » .
زكات باطنى ، يعنى خدا را ديدن و خود را نديدن . امام على عليه السلام ، حتّى به هنگام نماز ، درخواست نيازمند را بى پاسخ نمىگذاشت و انگشترى خود را براى خشنودى خدا بخشيد و فرمانبردارى خويش را به اثبات رسانيد :
« إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُونَ .
« 3 »
هامش
( 1 ) . همان ، ج 3 ، ص 500 ، ح 13 .
( 2 ) . سورهء انسان ، آيهء 8 - 9 .
( 3 ) . سورهء مائده ، آيهء 55 .