لَيسَ عَلَى الإمَامِ إلَّامَا حُمِّلَ مِنْ أمْرِ رَبِّهِ : الإبلاغُ فِى الْمَوعِظَةِ وَ الإجْتِهادُ فِى النَّصِيحَةِ وَ الإحْياءُ لِلسُّنَّةِ وَ إقَامَةُ الْحُدُودِ عَلى مُسْتَحِقّيهَا وَ إصْدارُ السُّهمَانِ عَلى أهْلِهَا . « 1 »
چيزى بر امام نيست ، جز وظيفهاى كه پروردگارش بر عهدهاش نهاده : رساندن [ موعظه و ] اندرز ، كوشش در خيرخواهى ، زنده كردن سنّت ، اجراى حدود الهى بر آنان كه سزاوار آناند ، و رساندن سهام ( بيت المال ) به كسانى كه از آن سهم مىبرند .
2 . حكمت
دومين شيوهء تبليغى اهلبيت عليهم السلام ، دعوت بر پايهء حكمتاست وعبارت « وَ دَعَوْتُمْ إلى سَبيلِهِ بِالحِكْمَة ؛ و [ مردم را ] با حكمت ، به راه خداوند ، دعوت كرديد » ، به اين شيوه ، اشاره دارد ؛ زيرا حكمت ، دليلِ محكمىاست كه همهء ترديدها را زائلمىسازد .
3 . موعظه
جملهء « وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَة ؛ و اندرز نيكو » ، به سومين روش تبليغى اهل بيت عليهم السلام ، اشاره دارد . موعظهء حسنه ، پندِ نيكويى است كه دل را نرم مىكند و شنونده را تحت تأثير ، قرار مىدهد .
يكى از شيوههاى تبليغى اهل بيت عليهم السلام موعظه و اندرز است . بيشتر مردم را نمىتوان از ابتدا با برهان ، به راه راست ، دعوت كرد ؛ بلكه در بسيارى از موارد ، بايد با موعظه ، قلبها را آماده كرد و در ادامه ، با برهان حكمت ، آنها را با حقايق ، آشنا نمود .
اين دو عبارت ، برگرفته از شيوهء تبليغى قرآن است كه به پيامبر صلى الله عليه و آله آموخت :
« ادْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ
. « 2 »
[ مردم را ] با حكمت ( گفتار درست و استوار ) و پند نيكو ، به راه پروردگارت بخوان » .
هامش
( 1 ) . نهج البلاغة ، خطبهء 105 .
( 2 ) . سورهء نحل ، آيهء 125 .