برخى گفتهاند : اگر كسى پول حج را به كسى بذل كند ، حج بر او واجب مىشود ؛ چون بذل ، اباحه به حساب مىآيد و اباحه ، نياز به قبول طرف مقابل ندارد ؛ ولى اگر هبه كرد و بخشيد ، فرد مىتواند آن را قبول نكند .
بذل جان ، نه بخشش آن !
اهل بيت عليهم السلام ، به ما ياد دادهاند كه در زيارت آنها بگوييم : شما جانهاى خود را در راه خدا ، « بذل » كرديد ، نه « هِبِه » براى همين آمده است : « بَذَلْتُم » ، نه « وَهَبْتُم » ؛ چون آنان ، چيزى را كه در راه خدا مىدهند ، هر چند جانشان باشد ، مهم تلقّى نمىكنند . در واقع ، امام ، جان خود را در برابر خدا ، هيچ مىداند و به راحتى از جان خويش براى خشنودى او مىگذرد .
بذل جان در برابر رضوان الهى
اهل بيت عليهم السلام ، از جان خويش مىگذرند ، امّا بهاىِ جانِ عزّتمند آنان ، رهايى از دوزخ و يا ورود به بهشت بَرين نيست . آنان ، به راحتى جانفشانى مىكنند ؛ زيرا آنچه مىيابند ، بسيار ارزشمندتر از نعمتهاى بهشتى است . قرآن كريم ، پس از آن كه نعمتهاى بهشت را بر مىشمارد ، پاداش فراترى را هم براى برگزيدگان ، توصيف مىكند و مىفرمايد :
« وَ رِضْوانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ .
« 1 »
و خشنودى خدا ، از همه برتر است . اين است رستگارى بزرگ » .
همچنين اين آيه ، در بارهء چگونگى جانبازى اهل بيت عليهم السلام است كه :
« وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ وَ اللَّهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ
. « 2 »
و از ميان مردم ، كسى است كه جان خود را براى طلب خشنودى خدا مىفروشد ، و خدا نسبت به [ اين ] بندگان ، مهربان است » .
هامش
( 1 ) . سورهء توبه ، آيهء 72 .
( 2 ) . سورهء بقره ، آيهء 207 .