تفسير « القوّامون »
واژهء « القوّامون » در « القوّامون بأمره ؛ بر پا دارندگان امر خداوند » ، جمع « قوّام » ، صيغهء مبالغه به معناى قيام كنندگان و بر پا دارندگان است . يكى از ويژگىهاى امامان عليهم السلام ، قيام كردن براى امر خداوند است . امر خداوند در اين جا ، يا تمام اوامر الهى است و امام ، همهء دستورهاى خداوند را بر پا مىدارد ، و يا آن كه مراد از امر الهى در اين جا ، همان امامت است كه به وسيلهء اهل بيت عليهم السلام بر پا داشته شده است . همچنين در متون دينى ، امامان عليهم السلام بر پا دارندگان حقوق الهى و دين خداوند هستند . در روايت است كه امام باقر عليه السلام به ابو حمزهء ثُمالى فرمود :
إنَّما هُمُ الأئِمَّةُ وَ القَوّامُونَ بِدِينِ اللَّهِ . « 1 »
جز اين نيست كه ايشان ، امامان و بر پا دارندگان دين خدايند .
در تفسير منسوب به امام حسن عسكرى عليه السلام ، امامان شيعه ، بر پا دارندگان حقوق الهى معرّفى شدهاند :
إنَّهُمْ أفْضَلُ خِيَرَةِ اللَّهِ وَ القُوّامُ بِحُقُوقِ اللَّهِ . « 2 »
ايشان ، برترين برگزيدگان خدا و بر پا دارندگان حقوق خداوندند .
به هر روى ، در اين عبارت ، امر خداوند ، مىتواند امرى فراگير باشد و همهء اوامر الهى را در بر گيرد و يا آن كه تنها امر امامت باشد كه يكى از اوامر الهى است .
تفسير « العاملون »
واژهء « عاملون » در « العامِلُونَ بِإرادَتِهِ ؛ عمل كنندگان به ارادهء او » ، جمع « عامل » ، به معناى عمل كننده است . « 3 »
هامش
( 1 ) . الغيبة ، نعمانى ، ص 87 ، ح 17 .
( 2 ) . التفسير المنسوب إلى الإمام العسكرى عليه السلام ، ص 364 ، ح 253 .
( 3 ) . در زبان عربى « فعل » و « عمل » ، هر دو به معناى « كار كردن » هستند ؛ ولى عمل به كارى مىگويند كه همراه با قصد باشد ، بر خلاف فعل كه هر نوع كارى ، خواه همراه با قصد و يا بدون آن را در بر مىگيرد .