انواع عصمت
عصمت را به دو گونه مىتوان تقسيم كرد : الف . مصونيّت از گناه ، ب . مصونيت از اشتباه .
الف - مصونيّت از گناه
نخستين مفهومى كه از عصمت به ذهن مىآيد ، دور شدن از گناه است ؛ يعنى حالتى كه سبب مىشود تا انسان ، به سوى گناه نرود . اين گونه از عصمت ، با تقوا رابطهاى مستقيم دارد و هر مؤمنى به اندازهء تقواى خويش ، از پارهاى گناهان ، دست مىشويد و چنانچه مَلَكه تقوا در آدمى بارور شود ، به بالاترين مرتبهء عصمتْ خواهد رسيد كه در آن صورت ، نه تنها از گناه پرهيز مىكند ؛ بلكه نمىتواند به سوى گناه برود . حالت باز دارندگى از گناه ، همان عصمت مطلق است . امير مؤمنان عليه السلام ، رابطهء عصمت و تقوا را چنين ترسيم فرموده است :
بِالتَّقوى قُرِنَتِ العِصْمَةُ . « 1 »
عصمت ، با تقوا ، قرين شده است .
ب - مصونيّت از اشتباه
اشتباه ، خطايى است كه ناخواسته ، رُخ مىدهد و از دايرهء ارادهء انسان ، خارج است و چنانچه اراده حاكم شود ، اشتباه ، بىمفهوم خواهد شد ؛ زيرا با آمدن اراده ، انسان ، متوجّه مىشود و اشتباه نمىكند . بنا بر اين ، مصونيّت از اشتباه ، نيازمند نيرويى برتر است كه انسان را از خطا ، باز دارد و تنها خدا مىتواند آدمى را از اشتباه ، مصون بدارد .
بنا بر اعتقاد شيعه ، خداوند ، پيشوايان معصوم را از اشتباه كردن نيز مصون مىدارد تا همهء مردم با اطمينان به پيام آنان ، گوش فرا دهند .
هامش
( 1 ) . غرر الحكم ، ح 4316 .