( 20 ) : وَ ذَوِى النُّهى وَ اولِى الْحِجى .
و خِردمندان و فرزانگان . . .
توضيح واژهها
ذَوِى : جمع « ذو » ، به معناى صاحبِ ، داراىِ ؛ دارنده - كه تنها به صورت مضاف به كار مىرود - . « 1 »
النُّهى : جمع « النُّهية » ، به معناى عقل ، شعور ، فهم ، عقل بازدارنده از زشتىها . « 2 »
اولى : جمعى است كه مفرد ندارد ، به معناى دارندگان ، صاحبان . « 3 »
الحِجى : عقل ، فطنت ، خِرد ، هوش ، تيزهوشى ، زيركى ، بصيرت . اصل آن ، « سِتر » به معناى پوشش است و از آن رو كه عقل ، آدمى را از فساد و تباهى ، باز مىدارد و او را حفظ مىكند ، به آن حِجى مىگويند . « 4 »
شرح
اين عبارت از « زيارت جامعه » ، پيشوايان معصوم عليهم السلام را با جملهء « ذَوى النُّهى و اولِى الحِجى » مىشناساند . اگر حِجى را به عقل ترجمه كنيم ، « اولى الحِجى » ، عطف تفسير « ذوى النُّهى » خواهد بود و جملهء دوم ، تأكيد بر جملهء اوّل است .
امّا اگر جملهء دوم را تأكيد جملهء اوّل ندانيم ، اين دو جمله را سه گونه مىتوان تفسير كرد :
هامش
( 1 ) . « ذو إسم ناقص و تفسيره صاحب ذلك » ( لسان العرب ، ج 15 ، ص 456 ) .
( 2 ) . « النُّهْيَةُ : العقل ، سمَّيت بذلك لأنّها تنهىِ عن القبيح » ( لسان العرب ، ج 15 ، ص 346 ) .
( 3 ) . « اولى : جمع لا واحد له من لفظه ، واحده ذا للمذكّر وذه للمؤنّث » ( الصحاح ، ج 6 ، ص 2544 ) .
( 4 ) . « الحجا : العقل و الفطنة . . . و معناه الستر شبه بالحِجى العقل لأنّه يمنع الإنسان من الفساد و يحفظ من التعرّض للهلاك » ( لسان العرب ، ج 14 ، ص 165 - 166 ) .