( 18 ) : وَ مَصابيحِ الدُّجى .
و چراغ تاريكىها . . .
توضيح واژهها
مَصابيح : جمع « مصباح » ، به معناى چراغ ، چراغدان . « 1 »
الدُّجى : جمع « دُجيّه » ، سياهى شبِ ابرى كه ماه و ستارهاى در آن ديده نشود ؛ تاريكى ، تيرگى . « 2 »
شرح
مصابيح ، استعارهاى است كه براى امامان عليهم السلام به كار رفته است و آنان را به چراغهايى تشبيه كرده كه تاريكىها را مىزُدايند و روشنى بر مىافروزند . چراغ ، در تاريكى به كار مىرود و به هر ميزان كه تيرگى گستردهتر باشد ، نورى قوىتر لازم است ، و هر اندازه آن نور ، پُر فروغتر باشد ، زيانهاى سياهى ، مانند : ترس ، نادانى ، انتخاب ناآگاهانه و . . . كمتر خواهد بود .
امام ، نورى است كه به منبع نورانيتِ خدا ، متّصل است و بدترين نوع تاريكى ، يعنى نادانى را بر طرف مىكند ؛ زيرا تمام شايستگىها به دانش باز مىگردند و ريشهء همهء شرارتها نادانى است :
العِلْمُ أصْلُ كُلِّ خَيْرٍ ، الجَهلُ أصْلُ كُلِّ شَرٍّ . « 3 »
دانايى ، ريشهء هر خوبى و نادانى ، ريشهء هر بدى است .
هامش
( 1 ) . « المصباح : السِّراج وهو قرط الَّذى تراه فى القنديل و غيره . . . و المصابيح الأقداح الَّتى يُصْطبح بها » ( لسان العرب ، ج 2 ، ص 506 ) .
( 2 ) . « الدُجىّ : سواد اللّيل مَعَ غيم و أن لا ترى نجماً و لا قمراً . . . الظلمة واحدتها دجيّة » ( لسان العرب ، ج 14 ، ص 250 ) .
( 3 ) . غرر الحكم ، ح 818 و 819 ؛ ميزان الحكمة ، ج 8 ، ص 3932 ، ح 13672 .