اين رو ، ظاهر احاديث ياد شده ، عموميت ( فراگيرى مطلق ) ندارند و شدّت ياد شده در تعامل مهدوى ، در آنها به جريان معاندان و سران استكبار ، اختصاص دارد .
اينك در ادامه به نقد و بررسى احاديث كشتار در قيام امام مهدى عليه السلام مىپردازيم .
1 . فضاشناسى صدور احاديثِ كشتار در قيام امام مهدى عليه السلام
توجّه به گوينده و مخاطب ، شرايط فرهنگى و سياسى زمان صدور يا معيارها و زمينههاى صدور احاديثِ مورد بحث ، مىتوانند به فهم دقيق مقصود گويندگان حديث كمك كنند . حديثپژوهان در گفتار اسباب صدور حديث ، به نقش جدّى « آگاهى فهمنده » از ملابساتِ متن در فقه الحديث تأكيد و عدم توجّه به آن را به عنوان يكى از قرينههاى غير كلامى از آسيبهاى فهم مىدانند . « 1 »
از لحاظ تاريخى ، احاديث ياد شده به ترتيب از امام على عليه السلام ، امام باقر عليه السلام و صادق عليه السلام صادر شده اند . از لحاظ فراوانى نيز از امام على عليه السلام ، تنها يك حديث يافت شد ؛ ليكن احاديث امام باقر عليه السلام و امام صادق عليه السلام در مقايسه با احاديث ديگر ، بيشترين فراوانى را دارند و نوع آنها پرسمانى و گفتمانى است . احاديث پرسمانى ، در پاسخ پرسشى بودهاند كه از امامان عليهم السلام در موضوع قيام امام مهدى عليه السلام ، به عمل آمده و ايشان بِدان پاسخ دادهاند .
احاديث گفتمانى نيز از باب تبيين درست عقايد مذهب و تقويت گفتمان مهدويت در جامعهء شيعى و اسلامى و اصلاح نگرههاى ناصواب ، از امامان عليهم السلام صادر شده اند .
دوران امامت امام باقر عليه السلام و امام صادق عليه السلام و به طور خاص ، بازهء زمانى انتقال حكومت از بنى اميّه به بنى عبّاس ، از يك سو ، فرصت مناسبى براى اين دو امام ،
هامش
( 1 ) . اللمع فى أسباب ورود الحديث ، سيوطى ، بيروت : دار الكتب العلميّة ، 1404 ق ، اوّل ؛ البيان و التعريف فى أسباب ورود الحديث الشريف ، ابن حمزهء دمشقى ، بيروت : المكتبة العلميّة ، 1402 ق .