تأسيس نخستين حكومت اسلامى ، نقشى بنيادين داشت ؛ زيرا جامعهء اسلامى ، از يك سو با خطر مشركان قريش و عموم بتپرستان و همچنين خطر يهود مدينه - كه در داخل و خارج شهر ، زندگى مىكردند و ثروت و امكانات فراوانى داشتند - مواجه بود و از سوى ديگر ، نيروهاى تازهمسلمان ، دچار از هم گسيختگى بودند ؛ چرا كه دو طايفهء اوس و خزرج ، با هم دشمنى و كينهء ديرينه داشتند و ميان مهاجران و انصار نيز از نظر فكرى و فرهنگى ، اختلاف وجود داشت .
در اين جا بود كه آيهء اخوّت :
« إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ ؛
« 1 » در حقيقت ، مؤمنان ، برادران [ يكديگر ] اند » نازل شد و پيامبر اسلام ، با الهام الهى ، همچون سياستمدارى پخته و كارآزموده ، با به كار گيرى مجدّد طرح برادرىِ دينى ، ميان مسلمانان و بويژه مهاجران و انصار ، وحدت سياسى و معنوى ايجاد كرد و بدين سان بر معضل اختلافات داخلى فائق آمد و با انسجام پيروان خود در برابر دشمنان اسلام ، حكومت اسلامى را بنيان نهاد . « 2 »
3 - 1 - 2 . نقش برادرىِ دينى در حكومت جهانى اسلام
بر پايهء احاديثى كه در منابع معتبر شيعه و سنّى آمده ، پيامبر خدا صلى الله عليه و آله پيشبينى فرموده كه در آخر زمان ، مسلمانانى بسى بافضيلتتر از مسلمانان صدر اسلام ، پديد خواهند آمد و آنان را به دليل قوّت ايمان و سرسختى در مسئوليتپذيرى برادر خود مىنامد . متن يكى از اين احاديث كه از امام باقر عليه السلام نقل شده ، چنين است :
قالَ رَسولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله ذاتَ يَومٍ وَ عِندَهُ جَماعَةٌ مِن أصحابِهِ : اللَّهُمَّ لَقِّنى إخوانى - مَرَّتَينِ - .
فَقالَ مَن حَولَهُ مِن أصحابِهِ : أما نَحنُ إخوانُكَ يا رَسولَ اللَّهِ ؟ !
فَقالَ : لا ، إنَّكُم أصحابى ، وَ إخوانى قَومٌ مِن « 3 » آخِرِ الزَّمانِ آمَنوا بى وَ لَم يَرَونى ، لَقَد
هامش
( 1 ) . حجرات : آيهء 10 .
( 2 ) . براى توضيح بيشتر ، ر . ك : دانشنامهء قرآن و حديث : ج 2 ( برادرى ) .
( 3 ) . في بحار الأنوار : « في » ، وهو الأصوب .