و « يَعيشُ » . « 1 » ظاهر اين تعابير ، از مقدار زمان زندگى ايشان پس از ظهور حكايت دارد . احاديثى كه واجد اين تعابير هستند ، مقدار زمان زيستن ايشان را هفت ، هشت يا نه سال بيان كردهاند . در مجموعه احاديث اين باب ، تنها يك مورد است كه زندگى مهدى عليه السلام را پس از ظهور ، بيش از نه سال بيان كرده ، و آن ، حديث امام باقر عليه السلام است كه زندگى امام پس از ظهور را از روز قيامش تا روز مرگش نوزده سال ، « 2 » بيان كرد . در اين حديث ، از تعبير « يقوم » « 3 » استفاده شده و تصريح دارد به اين كه مورد سؤال ، از روز قيام تا روز مرگ است و دال بر مقدار زندگى ايشان پس از ظهور است .
تعبير ديگرى در حديث پيشگفتهء ابن عباس به نقل از پدرش از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله وجود دارد كه ظاهرش از مقدار زندگى ايشان حكايت دارد : « وَ يَمْكُثُ فِى الْأَرْضِ مَا شَاءَ اللَّهُ ؛ و باقى مىماند در زمين هر چه خدا بخواهد » . امّا اولًا ، اين حديث ، زمان خاصى را تعيين نمىكند و ثانياً ، برخى قرائن ديگر حاكى از اين است كه مراد از توقّف ايشان بر روى زمين ، اصل زندگى ايشان نيست ؛ بلكه سلطهء ايشان بر زمين است ؛ زيرا تعبير « يمكث فى الأرض » پس از آن آمده است كه فرمود : « خداوند ، كارش را در يك شب درست مىكند . پس از آن زمين را پر از عدل مىكند چنان كه پر از ظلم شده است و باقى مىماند در زمين هر چه خدا بخواهد » . يعنى پس از آن كه خداوند ، كارش را درست كرد و او زمين را پر از عدل و داد كرد ، آن گاه هر قدر
هامش
( 1 ) . أبا سعيد الخُدرِىّ ، قالَ : قالَ النَّبِىَّ صلى الله عليه و آله : يَنزِلُ بِامَّتي في آخِرِ الزَّمانِ بَلاءٌ شَديدٌ مِن سُلطانِهِم . . . فَيَبعَثُ اللَّهُ عَزَّوجَلَّرَجُلًا مِن عِترَتى ، فَيَملَأُ الأَرضَ قِسطا وعَدلًا كَما مُلِئَت ظُلما وجَورا . . . يَعيشُ فيها سَبعَ سِنينَ أو ثَمانَ أو تِسعَ . . . ( ر . ك : ص 368 ح 1895 و ص 334 ح 1850 و ص 332 ح 1849 ) .
( 2 ) . ر . ك : ص 122 پانوشت 5 ؛ الغيبة ، طوسى : ص 478 ح 505 ؛ الاختصاص : ص 257 ، مختصر بصائرالدرجات : ص 214 ، بحار الأنوار : ج 53 ص 100 ح 121 و 122 .
( 3 ) . يَقُوم . . . مِنْ يَوْمِ قِيَامِهِ إِلَى يَوْمِ مَوْتِه .