برپا دارند و زكات دهند ، در اين صورت ، برادران دينى شمايند » نظير آن است . « 1 » در نتيجه اقدام مسلّحانه ، مشروط به تبليغِ قبلى و عدم ايمان آوردن فتنهگران از روى عناد و لجاجت است .
در جمعبندى احاديث دستهء اوّل ، با توجّه به ضرورت مقابله با فتنه و شرايط آن از منظر قرآنى ، مىتوان چنين گفت كه احاديثِ ياد شده به معناى كشتار بىرويّه و بدون منطق نيستند ؛ بلكه آن نيز براى خود ، معيارى وحيانى دارد . از سوى ديگر ، اين اقدام ، گام به گام و در سه مرحلهء : مناظره ، مباهله و مقاتله انجام خواهد پذيرفت . به سخن ديگر ، جنگ با فتنهگران و پيروان آنها ، مشروط به گفتگوها و احتجاجهاى قبلى با آنها و مجاب نشدن و در مقابل ، عناد ورزيدن آنان است ؛ چرا كه در اين صورت ، راهكار و چارهاى جز جنگ با آنان باقى نمىماند . البتّه اين نكته را بايد افزود كه حكم اين آيه ، به سردمداران فتنه ، اختصاص دارد و كسانى كه فريب فتنهگران را خورده و از روى جهل ، تطميع يا زور در جبههء فتنه قرار گرفتهاند ، معذور و از موضوع اين آيه خارج اند ، البتّه در صورتى كه بعد از روشن شدن حق از جبههء فتنه اعراض عملى نمايند .
دسته دوم : گردن زدن مخالفان
در برخى از متون حديثى ، پيشبينى شده است كه آغاز اقدام مسلّحانهء امام مهدى عليه السلام ، گردن زدن افرادى است كه از روى نفاق ، دوستدارى اهل بيت را ادّعا مىكنند ؛ ولى بر خلاف آن عمل مىنمايند .
در حديثى ، امام باقر عليه السلام مىفرمايد :
لَو قَد قامَ قائِمُنا بَدَأَ بِالَّذينَ يَنتَحِلونَ حُبَّنا ، فَيَضرِبُ أعناقَهُم . « 2 »
آن گاه كه قائمِ ما قيام كند ، از كسانى كه مدّعى ولايت و دوستى ما هستند ، شروع
هامش
( 1 ) . الميزان : ج 2 ص 63 .
( 2 ) . ر . ك : الإيضاح ، ابن شاذان : ص 475 .