در اين باره چند گونه حديث وجود دارد . در برخى احاديث به طور كلّى از رجعت در هنگام ظهور ، سخن رفته است . « 1 » برخى ديگر مىگويند : هنگامى كه زمان قيام قائم عليه السلام مىرسد ، در ماه جمادىِ آخر و ده روز از رجب ، بارانى بىمانند مىبارد كه خداوند به واسطهء آن ، بدنهاى مؤمنان و گوشت آنان را در قبورشان مىروياند و . . . . « 2 » در برخى احاديث كه پيشتر گذشتند ، نام يا تعداد كسانى از اقوام گذشته بيان شده است كه رجعت مىكنند تا در ركاب امام زمان عليه السلام باشند . « 3 » در احاديثى ديگر ، دستور خواندن دعا براى رجعت پس از مرگ به منظور درك ايّام ظهور امام مهدى عليه السلام داده شده است . « 4 » روايت شده كه مؤمن پس از مرگ ، مانند تازهداماد يا
هامش
( 1 ) . مانند اين حديث : امام صادق عليه السلام فرمود : « إِنَّمَا يُسأَلُ فِى قَبرِهِ مَن مَحَضَ الإِيمانَ مَحضاً أَو مَحَضَ الكُفرَ مَحضاًفَأَمَّا ما سِوى هذَينِ فَإِنَّهُ يُلهَى عَنهُ » وَ قَالَ فِى الرَّجعَةِ : « إِنَّمَا يَرجِعُ إِلَى الدُّنيا عِندَ قِيَامِ القائِمِ عليه السلام مَن مَحَضَ الإِيمانَ مَحضاً أَومَحَضَ الكُفرَ مَحضاً ، فَأَمَّا مَا سِوى هذَينِ فَلا رُجُوعَ لَهُم إِلى يَومِ المَآبِ ؛ همانا پرسش در گور ، از كسى است كه ايمان محض يا كفر محض دارد و از ديگران صرف نظر مىشود » ، و در بارهء رجعت هم فرمود : « همانا هنگام ظهور قائم عليه السلام به دنيا برمىگردد هر كه ايمان محض دارد و يا كفر محض ؛ امّا ديگران تا قيامت رجوع ندارند » . ( تصحيح اعتقادات الإماميّة : ص 90 ، بحار الأنوار : ج 6 ص 253 ) .
( 2 ) . رَوى عَبدُ الكَرِيمِ الْخَثعَمىُّ عَن أَبى عَبْدِ اللَّه عليه السلام قَالَ : وَ إذا آنَ قِيامُهُ مُطِرَ النّاسُ جُمادَى الآخِرَةَ وعَشَرَةَ أيّامٍ مِنرَجَبٍ مَطَراً لَم يَرَ الخَلائِقُ مِثلَهُ ، فَيُنبِتُ اللَّهُ بِهِ لُحومَ المُؤمِنينَ و أَبدانَهُم فى قُبورِهِم ، فَكَأَنّى أنظُرُ إلَيهِم مُقبِلينَ مِن قِبَلِ جُهَينَةَ ، يَنفُضونَ شُعورَهُم مِنَ التُّرابِ ؛ و هنگام قيام او ، بارانى در ماه جمادىِ آخر و ده روز [ اوّلِ ] رجب بر مردم فرو مىريزد كه مانند آن را نديدهاند و خداوند ، گوشت و پيكر مؤمنان را در قبرهايشان با آن باران مىروياند و گويى آنان را مىبينم كه از سوى جُهَينه پيش مىآيند و موهايشان را از خاك قبر مىتكانند ( ر . ك : ص 25 ح 1433 « الإرشاد » ) .
( 3 ) . مانند اين حديث : رَوى المُفَضَّلُ بنُ عُمَرَ ، عَن أبي عَبدِ اللَّهِ عليه السلام قالَ : يُخرِجُ القائِمُ عليه السلام مِن ظَهرِ الكوفَةِ سَبعَةً وَعِشرينَ رَجُلًا ، خَمسَةَ عَشَرَ مِن قَومِ موسى عليه السلام الَّذينَ كانوا يَهدونَ بِالحَقِّ و بِهِ يَعدِلونَ ، وَ سَبعَةً مِن أهلِ الكَهفِ ، وَ يوشَعَ بنَ نونٍ ، وَ سَلمانَ ، وَ أَبا دُجانَةَ الأَنصارىِّ ، وَ المِقدادَ ، وَ مالِكاً الأَشتَرَ ، فَيَكونونَ بَينَ يَدَيهِ أنصاراً وَ حُكّاماً ؛ مفضّل بن عمر گفت : امام صادق عليه السلام فرمود : « قائم عليه السلام بيست و هفت مرد را از پشت كوفه بيرون مىآورد كه پانزده تن از آنان از قوم موسى هستند كه به سوى حق هدايت مىكنند و به حق و عدالت ، داورى مىكنند و هفت تن ديگر ، اصحاب كهف و يوشع بن نون ، سلمان ، ابو دجانهء انصارى ، مقداد و مالك اشتر هستند كه ياوران و كارگزاران پيش روى او خواهند بود » ( ر . ك : ص 29 ح 1436 « الإرشاد » ) .
( 4 ) . عَن جَعفَرِ بنِ مُحَمَّدٍ الصّادِقِ عليه السلام أَنَّهُ قالَ : مَن دَعا إلَى اللَّهِ تَعالى أربَعينَ صَباحاً بِهذَا العَهدِ كانَ مِن أنصارِ قائِمِنا عليه السلام ، فَإِن ماتَ قَبلَهُ أخرَجَهُ اللَّهُ تَعالى مِن قَبرِهِ ، وَ أَعطاهُ بِكُلِّ كَلِمَةٍ ألفَ حَسَنَةٍ ، وَ مَحا عَنهُ ألفَ سَيِّئَةٍ ، وهُوَ هذا : « اللَّهُمَّ رَبَّ النّورِ العَظيمِ ، و رَبَّ الكُرسيِّ الرَّفيعِ ، وَ رَبَّ البَحرِ المَسجورِ . . . ؛ هر كس خداى متعال را چهل بامداد با اين عهد بخواند ، از ياران قائم ما خواهد بود و اگر پيش از ظهور بميرد ، خداى متعال ، او را از قبرش بيرون مىآورد ، و در برابر هر كلمهء اين دعا ، هزار حسنه به او مىدهد و هزار بدى از او محو مىكند . و متن آن ، اين است : « خدايا ! پروردگار نور بزرگ ، پروردگار كرسى رفيع ، پروردگار درياى انبوه ! . . . » ( ر . ك : ص 35 ح 1443 « مصباح الزائر » ) .