است . احاديث هزارهگرايانه و فتواى برخى از اهل سنّت نيز كه پيشتر ذكر شد ، در اين بخش جاى مىگيرد .
2 . علوم غريبه : يكى از اين نمونهها مطلبى است كه محمّد بن پايندهء ساوهاى در كتاب درّ التمام فى تاريخ خروج المهدى عليه السلام آورده :
و رأيت فى مفتاح جفر الكبير ، عن على بن أبى طالب عليه السلام قال : من عرف سرّ حرف الشين عرف ظهور المهدى . « 1 »
در كتاب مفتاح جفر الكبير به نقل از امام على عليه السلام ديدم كه هر كس راز حرف « شين » را بشناسد ، [ هنگام ] ظهور امام مهدى عليه السلام را نيز خواهد داشت .
3 . كشف و شهود : از بهترين نمونههاى آن ، همان شعر معروف شاه نعمت اللَّه ولى است . وى در شعر خود به اين مطلب تصريح كرده است . ظاهراً بايد مستند وقتگذارى ديگر عارفمسلكان را نيز كشف و شهود معرّفى كرد . گفتنى است كه بيان وقت از سوى اين عارفان در قالب شعر ، به دست ما رسيده است . صاحب جواهر القوانين ، پس از بيان عدد مربوط به توقيت در شعر محيى الدين عربى ، در جواب اين كه از كجا معلوم است مراد شاعر اين بوده است ، جواب مىدهد : « شايد روح القدس به زبان او داده ؛ چنان كه به زبان حقير داده كه شرح كنم . و اللَّه اعلم » . « 2 »
4 . اشعار : در مورد برخى اشعار به نظر مىرسد سراينده ، قصدى براى تعيين تاريخ ظهور امام زمان نداشته است ؛ اما ديگران اين اشعار را دستاويزى براى توقيتهايشان قرار دادهاند ؛ مانند اين بيت از تائيهء دعبل خزاعى كه آن را بر امام رضا عليه السلام قرائت كرده است :
هامش
( 1 ) . براى اطّلاعات بيشتر ، ر . ك : نسخهء خطّى كتاب درّ التمام فى تاريخ خروج المهدى عليه السلام موجود در كتابخانهء مسجد اعظم .
( 2 ) . العبقرى الحسان : ج 7 ص 49 .