شده به وسيلهء امام مهدى عليه السلام بر انتهاى آخِرْزمان ، منطبق بوده ، به رستاخيز ، متّصل شود . با اين بيان ، مىتوان حوادث ناظر به « إشراط الساعة » را كه در احاديث متعدّدى بازگو شدهاند ، از حوادث ناظر به قيام مهدى عليه السلام ، جدا نمود و تنها به حوادث مربوط به قيام پرداخت . با گردآورى اين پيشامدها ، مىتوان به گونهاى تخمينى ، به پيشبينى تقريبى دورى و نزديكى ظهور پرداخت . براى اين كار به تعيين مفهوم اوّلْزمان نيز نياز داريم .
مفهوم اوّلْزمان
اوّل و آخِر ، دو مفهوم نسبىاند و از اين رو ، معانى آنها نسبت به مبدأهاى سنجش گوناگون ، قابل تغيير است . براى نمونه ، در برخى احاديث پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله ، ايشان خود را در اوّلْزمان و ظهور امام مهدى عليه السلام را در آخِرْزمان دانستهاند كه حديث زير ، از آن جمله است :
و مِنّا مَهدِيُّ هذِهِ الامَّةِ إذا صارَتِ الدُّنيا هَرجاً وَ مَرجاً ، وَ تَظاهَرَتِ الفِتَنُ وَ تَقَطَّعَتِ السُّبُلُ وَ أَغارَ بَعضُهُم عَلى بَعضٍ ، فَلا كَبيرٌ يَرحَمُ صَغيراً وَ لا صَغيرٌ يُوَقِّرُ كَبيراً ، فَيَبعَثُ اللَّهُ عز و جل عِندَ ذلِكَ مَهدِيَّنَا التّاسِعَ مِن صُلبِ الحُسَينِ عليه السلام يَفتَحُ حُصونَ الضَّلالَةِ ، وَ قُلوباً غُفلًا ، يَقومُ بِالدِّرَّةِ فى آخِرِ الزَّمانِ كَما قُمتُ بِهِ فى أوَّلِ الزَّمانِ ، وَ يَملَأُ الأَرضَ عَدلًا كَما مُلِئَت جَوراً . « 1 »
مهدى اين امّت از ماست ، هنگامى كه دنيا آشفته و نابهسامان مىشود و فتنهها
هامش
( 1 ) . ر . ك : ص 107 ح 1464 نيز ، ر . ك : كفاية الأثر : ص 62 ، الملاحم و الفتن : ص 321 ح 463 : « عن أبى الطفيل أنّ رسول اللَّه صلى الله عليه و آله قال : بِنا فُتِحَ الأَمرُ ، وَ بنا يُختَمُ وَ بنا استنقذ اللَّه الناس فى أول الزمان ، وَ بِنا يَكونُ العَدلُ فى آخِرِ الزَّمانِ ، وَ بِنا تُملَأُ الأَرضُ عَدلًا كَما مُلِئَت جَورا ، تُرَدُّ المَظالِمُ إلى أهلِها بِرَجُلٍ اسمُهُ اسمى ؛ پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمود : كار با ما آغاز مىشود و با ما پايان مىگيرد ، خدا به وسيلهء ما ، مردم را در اوّلْ زمان ، نجات داد و عدالت آخِرْزمان با ما برپا مىشود و زمين با ما از عدل ، پُر مىشود ، همان گونه كه از ستم ، پُر شده است و حقّ به ستم برده شدهء هر كسى به دست مردى همنام من ، به صاحب حق ، باز گردانده مىشود » ( الملاحم والفتن : ص 321 ح 463 و نيز ر . ك : ج 3 ص 30 ح 492 ) .