دو حديث ديگر ، ايشان چندين نشانه ذكر كرده و در هر كدام ، كلمهء « محتوم » را تكرار فرموده است . « 1 » البته به نشانههاى غير حتمى ، تصريح نشده ، ولى مىتوان غير از اين موارد را جزء غير حتمىها دانست .
7 - 2 . نشانههاى حتمى
گفته شد كه مهمترين تقسيم علائم ، مربوط به حتمى يا غير حتمى بودن آنهاست .
احاديثى وجود دارد كه تعدادى از رويدادها را به عنوان نشانهء حتمى ظهور قلمداد كرده و از آنها نام مىبرد . گويا تعبير از حتمى بودن برخى علائم ، براى اوّلين بار در احاديث امام باقر عليه السلام بيان شده است . از سوى ديگر ، تا آن جا كه جستجو شده ، حتمى يا غير حتمى بودن نشانهها در منابع اهل سنّت يافت نشد .
نشانههايى كه در احاديث از حتمى بودن آنها خبر داده شده ، فراوان نيستند . اين موارد ، عبارت اند از : نداى آسمانى ، خروج سفيانى ، خسف بيداء و كشته شدن نفْس زكيه . « 2 » در بعضى احاديث ، از طلوع خورشيد از مغرب ، آشكار شدن دستى در آسمان ، ظهور يمانى و اختلاف بنى عبّاس هم به عنوان امرى حتمى ياد شده است .
دو نمونه از اين روايات چنين است :
عن ابى عبداللّه عليه السلام انه قال :
النِّداءُ مِنَ المَحتومِ ، وَالسُّفيانِيُّ مِنَ المَحتومِ ، وَاليَمانِيُّ مِنَ المَحتومِ ، وقَتلُ النَّفسِ الزَّكِيَّةِ مِنَ المَحتومِ . و كف يطلع من السماء من المحتوم وَالفَزعَةُ في شَهرِ رَمَضانَ
توقِظُ النّائِمَ ، وتُفزِعُ اليَقَظانَوتُخرِجُ الفَتاةَ مِن خِدرِها . « 3 »
نداى آسمانى ، از امور حتمى است و [ خروج ] سفيانى ، حتمى است و [ خروج ] يمانى هم حتمى است و كشته شدن نفْس زكيّه نيز حتمى است ، و پديدار شدن
هامش
( 1 ) . الغيبة ، نعمانى : ص 262 و 265 ح 11 و 15 باب 14 .
( 2 ) . الغيبة ، طوسى : ص 435 ، كمال الدين : ص 680 .
( 3 ) . الغيبة ، نعمانى : ص 262 .