1 / 7 امكان بَدا در نشانههاى ظهور ، حتّى در موارد قطعى
1283 . الغيبة ، نعمانى - با سندش به نقل از ابو هاشم داوود بن قاسم جعفرى - : نزد امام جواد عليه السلام بوديم كه از سفيانى سخن به ميان آمد ، نيز از آنچه در احاديث آمده كه آن ، امرى حتمى [ و نشانهاى قطعى ] است . به امام جواد عليه السلام گفتم : آيا خداوند در امر قطعى هم بَدا پيش مىآورد ؟
فرمود : « آرى » .
به ايشان گفتيم : پس مىترسيم كه خداوند در امر قائم عليه السلام هم بَدا پيش بياورد .
فرمود : « قائم ، از وعدههاى الهى است و خداوند ، خلف وعده نمىكند » . « 1 »
ملاحظه
نعمانى در ذيل حديث امام صادق عليه السلام كه فرمود : « قائم ، روز عاشورا قيام خواهد كرد » ، مىگويد : اين نشانهها كه امامان عليهم السلام ذكر نمودهاند با توجّه به فراوانى آنها و به همپيوستگى و تواتر و همقول بودن آنها ( از حيث معنا ) لازم مىسازد كه قائم عليه السلام ظهور نكند ، مگر پس از فرا رسيدن و تحقّق آن نشانهها ؛ زيرا آنان خبر دادهاند كه گزيرى از وقوع آنها نيست و حتماً بايد واقع شود ، و ايشان راستگوياناند ، تا آن جا كه به ايشان گفتهاند كه : ما اميدواريم آنچه در بارهء قائم عليه السلام آرزو مىكنيم ، تحقّق يابد ؛ ولى پيش از او ، آن سفيانى در كار نباشد و ايشان فرمودهاند : آرى ، به خدا سوگند كه
هامش
( 1 ) . الغيبة ، نعمانى : ص 302 ح 10 ، بحار الأنوار : ج 52 ص 250 ح 138 .
« محتوم » ، چندين معنا دارد كه برخى از آنها با احتمال بَدا و تجديد نظر نيز سازگار است ؟ ولى تعبير « من الميعاد » ، اشاره به چيزى است كه امكان بدا در آن نيست ؛ چون خداوند فرموده است : « خداوند ، خُلف وعده نمىكند » . حاصل ، آن كه : قيام قائم عليه السلام ، چيزى است كه خدا به پيامبرش و اهل بيت وى ، به جهت شكيبايى در برابر سختىهايى كه از سوى مخالفان به آنها رسيده ، وعده داده است و خدا خلف وعده نمىكند . احتمال ديگر آن است كه مراد از « بَدا » در امور حتمى ، تغيير در خصوصيات آن باشد و نه در اصل آن ، مانند خروج سفيانى پيش از زوال دولت بنى عبّاس و مانند آن .