مستشرقان در آشنايى با مهدويّت شيعى به شمار مىآيد . « 1 » وى با روش تاريخى - تحليلى تلاش دارد امامت و مهدويّت را راهبردى سياسى در مذهب شيعه معرّفى كند . البته اين كتاب كاستىهاى مهمّى هم دارد كه در نقد دكتر سيّد حسين نصر و فرزندش به آنها اشاره شده است . « 2 »
3 . مهدويّت در مطالعات يهودى - اسرائيلى
برخى از محقّقان ، مطالعات مستشرقان يهودى - اسرائيلى را نظر به تفاوت رويكرد آنان به مقولهء مهدويّت و تشيّع ، جدا از ساير مطالعات غربيان ياد كردهاند . مراد از مستشرقان يهودى ، يهوديانى هستند كه قبل از شكلگيرى رژيم صهيونيستى به مطالعاتى در بارهء اسلام پرداختهاند ، و مستشرقان اسرائيلى بيشتر به محققان يهودىاى اطلاق مىشود كه بعد از تشكيل اين رژيم وارد مطالعات اسلامى شدهاند . « 3 »
در يك ارزيابى مىتوان گفت : مستشرقان اسرائيلى تلاش دارند مطالعات مستشرقان يهودى را به حاشيه برانند و با رويكرد شكاكانه به تحليل مسائل شيعى ، از جمله مهدويّت ، بپردازند و نقاط ترديد و ابهام را در تاريخ تشيّع برجسته كنند . « 4 »
آنان همچنين تلاش دارند شبههء اقتباسى بودن عقيده به مهدويّت از تورات و ميراث مسيحى را تقويت نمايند . « 5 » براى نمونه كلبرگ بر اين ادعا تأكيد دارد كه
هامش
( 1 ) . اين كتاب در سال 1984 م از سوى انتشارات شيكاگو و در 356 صفحه منتشر شده است .
( 2 ) . نقد و بررسى كتاب « سايه خدا و امام غائب » ، سيّد حسين نصر و سيّد ولى رضا نصر ، مجله ايران نامه ، سال پنجم ، ص 180 - 171 .
( 3 ) . التشيع و الاستشراق : ص 325 .
( 4 ) . همان : ص 340 .
( 5 ) . همان : ص 341 .