عين عبارت علّامه را بدون هيچگونه تغيير و تبديلى آورده و در واقع ، فقط بابهاى كتاب را پس و پيش نموده و حروف آغاز نامها را رعايت كرده است .
يوسف بن محمّد زين الدين حسينى عاملى ( ق 10 ق ) ، كتاب ترتيب رجال الكشى ( ترتيب الكشى ) « 1 » را نه بر اساس حروف ، بلكه به ترتيب طبقات اصحاب معصومان عليهم السلام ، تنظيم نموده و نگارش آن را به سال 981 ق ، به پايان رسانده است .
الجامع للأقوال فى أحوال الرجال ، « 2 » از سيّد يوسف بن محمّد حسين عاملى ( ق 10 ق ) كه رجال اسانيد حديث را در چند فصل به ترتيب حروف ، از رجال النجاشى ، رجال الكشّى ، الفهرست و الرجال شيخ طوسى و خلاصة الأقوال والإيضاح علّامهء حلّى گرد آورده و در پايان ، در ضمن نُه « فايده » ، موضوعاتى را مربوط به رجال و درايه آورده و به سال 982 ق ، به پايان رسانده است .
پس از الرجال ابن داوود حلّى ( م 707 ق ) ، دو كتاب همزمان در رجال نوشته شد :
نقد الرجال تفريشى و منهجالمقال استرآبادى ؛ ولى چون تفريشى در اصفهان و استرآبادى در مكّه زندگى مىكردند ، ظاهراً هيچ يك از كار ديگرى اطّلاع نداشتند . « 3 » هر چند به لحاظ تاريخ وفات ، تفريشى ( م 1021 ق ) بر استرآبادى ( م 1028 ق ) مقدّم است ؛ ولى در مقام كتابت ، منهج المقال ( پايان نگارش به سال 986 ق ) بر نقد الرجال ( پايان نگارش به سال 1016 ق ) تقدّم زمانى دارد .
ميرزا محمّد بن على بن ابراهيم حسين استرآبادى ، سه كتاب در رجال ( كبير ، وسيط و صغير ) نوشته است . الرجال الكبير وى ، موسوم به منهج المقال فى تحقيق أحوال الرجال است « 4 » كه علاوه بر كتب اربعهء رجال ، شامل رجال البرقى ، الفهرست
هامش
( 1 ) . الذريعة ، ج 4 ، ص 67 ؛ فهرست نسخ خطّى كتابخانهء آستان قدس ، مجموعهء ش 15389 .
( 2 ) . الذريعة ، ج 4 ، ص 42 ؛ فهرست نسخ خطّى كتابخانهء آية اللَّه مرعشى ، ج 9 ، ص 79 .
( 3 ) . تاريخ حديث ، ص 64 - 65 .
( 4 ) . الذريعة ، ج 23 ، ص 198 و 225 ؛ فهرست نسخ خطّى كتابخانهء آية اللَّه مرعشى ، ج 4 ، ص 119 ؛ فهرست نسخخطّى كتابخانه آستان قدس ، مجموعهء ش 15389 .