2 . تفسير مقتبس الأنوار من الأئمة الأطهار عليهم السلام ، « 1 » از محمّد مؤمن مشهدى ( م 1070 تا 1077 ق ) . مؤلّف ، بعد از اشتغال چندين سالهاش در اصول ، راه نجات را در تمسّك به احاديث اهل بيت عليهم السلام ديده است . لذا در تصحيح و مقابلهء علم حديث ، كوشيده و خواسته است تا تفسيرى را كه در بر گيرندهء سخنان اهل بيت عليهم السلام باشد ، بنويسد . وى در سال 1059 ق ، تفسير سورهء بقره و در سال 1069 ق ، تفسير سورهء اعراف را به پايان رسانده و تا آيهء 24 سورهء انفال ، پيش رفته است . بنا به گفتهء صاحب الذريعة ، نسخهاى از آن در كتابخانهء مدرسهء سپهسالار ، موجود است .
3 . غريب القرآن ، « 2 » از فخرالدين بن محمّد رماحى ( م 1058 ق ) . مؤلّف در اين تفسير ، دربارهء مفردات و كلمات قرآن ، بحث و گفتگو مىكند و لغات و حروف قرآن را به ترتيب حرف اوّل و آخر كلمه مىآورد و معناى آن را بيان مىكند . سپس از احاديث نبوى و سخنان پيشوايان معصوم عليهم السلام و اقوال مفسّران پيشين ، شاهدى بر آن تفسير ذكر مىكند و نوعاً به آياتى استشهاد مىنمايد كه جنبهء تحليل ادبى و لغوى آنها بيشتر باشد .
4 . رموز تفاسير الأئمة عليهم السلام ، « 3 » از شيخ خليل بن غازى قزوينى ( م 1089 ق ) . اين تفسير ، فهرست احاديث و رواياتى از معصومان عليهم السلام است كه در اصول و روضهء الكافى در تفسير آيات صادر شده است ، يا امكان دارد كه معناى تفسيرى از آن استفاده شود .
در بخش نخست ، فهرست احاديث اصول الكافى آمده است . مؤلّف ، كلمهء نخستين آيه را به ترتيب ، ذكر مىكند . سپس به حديثى كه در الكافى وارد شده ، به صورت رمزى اشاره مىنمايد . صاحب الذريعة ، نسخهاى از آن را در خراسان نزد شيخ عبّاس قمى ديده است .
هامش
( 1 ) . همان ، ج 22 ، ص 17 ؛ طبقات أعلام الشيعة ، ج 5 ، ص 594 ؛ طبقات مفسّران شيعه ، ج 3 ، ص 179 .
( 2 ) . طبقات مفسران شيعه ، ص 199 .
( 3 ) . الذريعة ، ج 11 ، ص 251 ؛ طبقات مفسّران شيعه ، ص 214 .