در اصفهان ، جدّ اين شكسته ، كتب حديث را بر شيخ الطائفه على بن عبدالعالى كَرْكى خوانده و اجازات او را داشت ؛ امّا چون رغبت مردمان در فقه بيشتر بود ، مدارش بر درس فقهيّه بود . « 1 » علّامه محمّد باقر مجلسى ( م 1111 ق ) كه از 25 سالگى شروع به تأليف و تصنيف نمود ، اوّلين كتاب خود را به نام ميزان المقادير « 2 » يا رسالة الأوزان به سال 1063 ق ، در مسائل فقهى به رشتهء تحرير درآورد .
علىرغم گرايش به احاديث فقهى در طول اين دو قرن ، اعتقادات و احاديث اعتقادى ، جايگاه خاصّ خودشان را داشتهاند . علماى اين دوره ، از يك سو براى ترويج مبانى تشيّع ، و از سوى ديگر ، براى تبيين مبانى حكومت و مستحكم نمودن پايههاى آن در طول نزديك به 230 سالهء حيات آن ، پرداختن به احاديث اعتقادى را در دستور كار خود قرار دادند و حكومت صفويّه و حاكمان آن را با احاديث ، منطبق مىساختند . قبل از پرداختن به مصاديق مطالب گفته شده ، گفتنى است كه در اين دوره ، احاديث اعتقادى در دو حوزه شكل گرفته است :
اوّل . حوزهاى - كه بيشتر جنبهء برونْمذهبى داشته است - مقارن با پيدايش حكومت صفويه و كشمكشهاى به وجود آمده ميان شيعه و سنّى بر سرِ مسائل اعتقادىاى همچون امامت ، علماى شيعه را بر آن داشت تا در صدد فراهم نمودن كتابها و رسالههاى اعتقادى و يا مجموعههاى چهل حديثى تحت عناوين اصولى ، نظير : امامت و بيان فضائل و معجزات ائمهء معصوم عليهم السلام ، فروع ( نظير احكام ) و مسائل اعتقادى ( نظير غيبت و رجعت ) برآيند .
از آثار نگاشته شده در اين حوزه مىتوان به موارد زير اشاره كرد :
هامش
( 1 ) . لوامع صاحبقرانى ، ج 1 ، ص 37 .
( 2 ) . الذريعة ، ج 23 ، ص 319 .