جهت ، من دوست دارم احاديث آنها را از كتابهاى خودشان نقل كنم و چون « جامعالأصول » « 1 » بهترين كتاب آنان است ، فراوان از آن نقل مىكنم . « 2 » و امّا منظور ما از آرايشهاى حديثى عصر حاضر ، همان كارى است كه ملّا محسن فيض انجام داد . وى كتاب إحياء علوم الدين امام محمّد غزالى را به روايت ائمهء معصوم عليهم السلام آراست و آن را المَحَجّة البيضاء فى إحياء كتاب الإحياء نام نهاد .
محقّق ارجمند على اكبر غفّارى ، در مقدّمهء خود بر اين كتاب به نقل از مدرّسى چهاردهى ، مؤلّف كتاب طبقات المفسرين ، آورده است :
كتاب « المحجّة البيضاء » كه در تهذيب « إحياء العلوم » غزالى نوشته شده است ، روايات فراوانى از ائمه عليهم السلام در علوم اخلاق ، علم نفس و ادب ، به صورت گسترده آورده است و در حقيقت ، كتاب تفسير قرآن و شرح احاديث اماميّه است . فيض ، در اين كتاب از عقايد و آراى غزّالى به صورت تحليلى بحث كرده و سپس با استناد كتاب خدا و سنّت پيامبر صلى الله عليه و آله ، به نقد و تهذيب آنها پرداخته و در همهء تأليفات خويش براى آراى خود به قرآن و احاديث صادر از اهل بيت وحى ، استشهاد كرده است . « 3 » آرايشهاى فيض در اين كتاب ، به دنبال پالايشهايى است كه در كتاب إحياء العلوم انجام داده است . او مىگويد به جاى كتاب « آداب السمع والوجد » بعد از كتاب « آداب المعيشة و أخلاق النبوة » ، كتاب « آداب الشيعة و أخلاق الامامة » را قرار داده است ؛ چرا كه سماع و وجد ، جزو مذهب اهل بيت عليهم السلام نيستند . « 4 »
هامش
( 1 ) . جامع الأصول لأحاديث الرسول ، تأليف مبارك بن محمّد جزرى ، شافعى ، معروف به ابن اثير ( م 606 ق ) .
( 2 ) . بحار الأنوار ، ج 36 ، ص 364 ؛ آشنايى با بحار الأنوار ، ص 149 .
( 3 ) . المحجّة البيضاء فى تهذيب الإحياء ، ج 1 ، ص 24 .
( 4 ) . همان ، ص 4 ( مقدّمه ) .