4 . الإحتجاج ، از ابو منصور احمد بن على طَبَرِسى .
جنبش ترجمه ، بخصوص در عرصهء احاديث و آثار مربوط به اهل بيت عليهم السلام ، به راه خود ادامه داد تا اين كه در دورهء ملّا محمّد تقى مجلسى اوّل ، رواج چشمگيرى يافت و شكوفايى ويژهاى پيدا كرد و توسّط فرزندش ملّا محمّد باقر مجلسى دوم به اوج رسيد .
تأليفات فارسى اين دو دانشمند بزرگ كه به طور عمده ، ترجمهء احاديث اهل بيت عليهم السلام است ، شاهد اين مدّعاست . البته دانشمندان ديگر شيعه ، از جمله سيّد على بن محمّد بن اسد اللَّه امامى ( م ح 1130 ق ) ، محمّد هادى بن محمّد صالح مازندرانى ، معروف به هادى مترجم ( م ح 1120 ق ) و محمّد بن حسين خوانسارى ( آقا جمال ) ( م 1125 ق ) ، در عرصهء ترجمهء روايات اهل بيت عصمت و طهارت ، اهتمام ويژهاى از خود نشان دادند كه آثار ايشان در ترجمهء حديث ، خواهد آمد . بدين ترتيب با ترجمهء احاديث اهل بيت ، عموم فارسى زبانان از اين آبشخور جانفزا ، بهرهمند شدند .
نكتهاى كه توجّه به آن مهم است اين كه با روى كار آمدن حكومت قاجار ، بيشتر توجّه مترجمان به آثار و نگارشهاى تمدّن و تفكّر غرب ، معطوف گرديد . « 1 »
به هر حال ، سهمى كه دانشمندان دو قرن دوازدهم و سيزدهم هجرى در مسير ترجمهء حديث داشتهاند ، قابل توجّه و شايستهء تحسين است . موارد زير از جملهء اين آثار با ارزش است .
قرن دوازدهم
1 . ترجمهء الجنّة الواقية و الجنة الباقية ، از عبد العالى بن محمّد مقيم فريدنى خوانسارى ( م بعد از 1116 ق ) . وى از مترجمان ، مدرّسان و مصنّفان شيعه در اوايل قرن دوازدهم هجرى است و ترجمه او تحت اللفظى و نيكوست . ترجمهء المصباح
هامش
( 1 ) . رك : فهرست كتابهاى فارسى شدهء چاپى ، ج 1 ، ص 18 ( مقدمه ) .