انصارى است كه در نجف به دنيا آمد و در كربلا وفات نمود . كتاب وى ، تفسيرى مزجى و بزرگ ، نزديك به روش الصافى است ، در سه مجلّد . « 1 »
18 . أحسن التفاسير ، از محمّد باقر بن عبد الصاحب خشتى دوانى ( ق 13 ق ) .
مؤلّف به نقل روايات اهل بيت عليهم السلام بسنده كرده است . او ابتدا تا آخر تفسير سورهء فاتحه را به طور مفصّل نوشته است . سپس ، از اتمام آن صرف نظر نموده و تفسيرى مختصرتر نوشته و آن را به فارسى ترجمه كرده است . « 2 »
با توجّه به محدود بودن روايات تفسيرى و اين كه دانشمندان قرون گذشته نيز در عرصهء تفسير روايى آثارى داشتهاند ، نگارش اين تعداد تفسير ، قابل تحسين است . قابل توجّه اين كه برخى از اين تفاسير ، مانند بحر العرفان و معدن الإيمان از ملّا محمّد صالح قزوينى به جمع آورى همهء روايات تفسيرى اهل بيت عليهم السلام پرداختهاند .
4 - 3 - 2 . ادعيه و زيارات
دعا ، در لغت به معناى استغاثه ، به يارى طلبيدن ، عبادت ، و درخواست عفو و رحمت از خدا آمده است و از آن جهت كه اين درخواستها از سوى انسان ، معمولًا با تعابيرى همچون : « يا اللَّه » و « يا رب » و . . . شروع مىشود ، « دعا » ناميده شده و جمع آن ، ادعيه است . « 3 »
و در اصطلاح اهل شرع ، دعا به معناى گفتگو كردن با حق تعالى به نحو طلب ، حاجت و درخواست حلّ مشكلات از درگاه او ، و يا به نحو مناجات و ياد صفات جلال و جمال ذات اقدس اوست « 4 »
و به معناى خواندن جملههاى منقول از پيامبر اكرم و امامان معصوم عليهم السلام در اوقات معيّن يا نامعين براى طلب آمرزش و بر آورده شدن
هامش
( 1 ) . همان ، ج 3 ، ص 123 ( ش 413 ) .
( 2 ) . همان ، ج 1 ، ص 286 ( ش 1497 ) .
( 3 ) . لسان العرب ، ذيل « دعاء » .
( 4 ) . المصباح المنير ، ص 16 - 17 : براىاطّلاع بيشتر نسبتبه نقشدعا در زندگىانسان ، رك : همان ، ص 13 - 34 .