اكرم آغاز شده و پس از ايشان ، در دوران ائمه عليهم السلام ادامه يافته و به غيبت صغرا ختم گرديده است . در طول اين مدّت ، اصحاب ائمه ، احاديث مشتمل بر دعا را ، همچون ساير سخنان آن بزرگواران در اصول و احكام دين ، با احتياط تمام در دفاتر و كتابهاى خود به نگارش در مىآوردند و تلاش مىكردند تا الفاظ دعاهاى مأثور از ائمه عليهم السلام از تغيير و تبديل ، در امان بماند . بدين وسيله ، در ميان اصول و كتابهاى روايى اصحاب ائمه عليهم السلام تعدادى از آنها به دعا اختصاص يافت . « 1 »
دانشمندان شيعه نيز در قرون مختلف ، همواره نسبت به دعاهاى مأثور ، اهتمام ورزيدهاند و كتابهايى را در اين مورد ، تدوين نمودهاند و يا به شرح و تفسير پارهاى از ادعيه پرداختهاند . توجّه به اين كار در دو قرن دوازدهم و سيزدهم نيز چشمگير است و آثار قابل توجّهى به گردآورى يا شرح دعاهاى مأثور ، اختصاص يافته است كه بسيارى از دعاهاى مندرج در اين كتب ، با ترتيب و تنظيم خاصّى در تأليفات قرن اخير به چاپ رسيده و بخشى از آنها نيز به صورت نسخههاى دستنويس در كتابخانههاى مهم ، موجود است . در اين جا اين آثار را به ترتيب زمانى مىآوريم .
قرن دوازدهم
1 . الأدعية الكافية ، از نور الدين محمّد بن شاه مرتضى كاشانى ( م 1115 ق ) . « 2 »
2 . تحفة الرضا عليه السلام ، از محمّد حسين بن مرتضىقلى پيشنماز ( م بعد از 1119 ق ) . « 3 »
اين كتاب ، مكمّل هداية السالكين يا زاد السالكين مؤلّف و در بيان مسائل حج
هامش
( 1 ) . الذريعة ، ج 8 ، ص 173 .
( 2 ) . همان ، ج 1 ، ص 398 .
( 3 ) . وى ، چندين سال در مشهد مقدّس درس خواند و از جمله مشايخ او شيخ حرّ عاملى است . وى به مدّت بيستسال از مشهد خارج شد و درسال 1119 ق ، به اين شهر بازگشت . وى پادشاه صفوى عصر خود را بسيار مدح مىكرد و تأليفات خود را به او تقديم مىنمود و از مشايخ خود ، اجازاتى دارد ( تراجم الرجال ، ج 3 ، ص 218 ؛ طبقات أعلام الشيعة ، ج 6 ، ص 189 ؛ فهرست نسخ خطّى كتاب خانه آستان قدس رضوى ، ج 15 ، ص 126 ( ش 3121 ) .