و امّا يكونان متوافقين : ضمير در « يكونان » به مطلق و مقيّد متنافيين برگشته و مقصود از « متوافقين » توافق در ايجاب و سلب مىباشد . يعنى يا هر دو ايجابى و يا هر دو سلبى باشند .
فان كانا مختلفين . . . فى التّقييد : ضمير در « كانا » به مطلق و مقيّد برگشته و مقصود از « التّقييد » قيد زدن مطلق به واسطهء مقيّد مىباشد .
و ان كانا . . . الحمل و التّقييد : ضمير در « كانا » به مطلق و مقيّد برگشته و مقصود از « الحمل و التّقييد » حمل مطلق بر مقيّد و تقييد زدن مطلق با مقيّد مىباشد .
و قد استدلّ بانّه . . . و هو أولى : ضمير در « بانّه » به حمل و تقييد در متوافقين و ضمير « هو » به جمع برگشته و متعلّق « اولى » محذوف است . يعنى « أولى من الطّرح » .
و قد اورد عليه : ضمير در « عليه » به جمع يعنى استدلال مشهور برمىگردد .
و اورد عليه : ضمير در عليه به ايراد بر جمع يعنى ايراد بر استدلال مشهور برمىگردد .
بان التّقييد ليس تصرّفا فى معنى اللّفظ : ضمير در « ليس » به تقييد برگشته و مقصود از « اللّفظ » مطلق مىباشد .
و انّما هو تصرّف فى وجه من وجوه المعنى : ضمير « هو » به تقييد يعنى جمع بين دو دليل برگشته و مقصود از « وجه من وجوه المعنى » يعنى تصرّف در اطلاق و سريان مىشود و نه در معنا و موضوع له لفظ ، بلكه لفظ مطلق در معناى خودش كه طبيعت مهمله بوده استعمال مىشود و تقييد از دالّ ديگرى كه مقيّد بوده استفاده مىشود .
اقتضاه تجرّده . . . وروده الخ : ضمير مفعولى در « اقتضاه » به تصرّف در وجهى از وجوه معنا و ضمير در « تجرّده » به لفظ يعنى مطلق برمىگردد .
على ما يصلح للتّقييد . . . نعلم وجوده الخ : ضمير در « يصلح » به ماء موصوله به معناى مقيّد و ضمير در « وجوده » به مطلق برگشته و مقصود از « للتّقييد » تقييد مطلق مىباشد .
فلا اطلاق فيه حتّى يستلزم تصرّفا : ضمير در « فيه » به مطلق و ضمير در « يستلزم » به حمل و تقييد يعنى جمع بين دليلين برمىگردد .
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 560
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٥٦٠