معنايى كه احتياج دارد ( معنا ) به تجريد آن ( معنا ) از خصوصيّت آن ( معنا ) به هنگام استعمال ، ممكن نيست صادر شود ( چنين وضعى ) از جاهل چه رسد از واضع حكيم .
نكات دستورى و توضيح واژگان
المقصد الخامس فى المطلق الخ : كلمهء « المقصد » مبتدا و كلمهء « الخامس » صفت و جار و مجرور « فى المطلق » خبر مىباشد .
فصل : يعنى « هذا فصل » .
فانّه ما دلّ على شائع فى جنسه : ضمير در « بانّه » به مطلق و در « دلّ » و در « جنسه » به ماء موصوله به معناى لفظ برگشته و مقصود از « شائع » معناى رايج مىباشد .
و قد اشكل عليه : ضمير در « عليه » به تعريف يادشده برمىگردد .
بعدم الاطّراد او الانعكاس : مقصود از مطّرد نبودن ، مانع اغيار نبودن و مقصود از منعكس نبودن ، جامع افراد نبودن مىباشد .
و اطال الكلام فى النّقض و الابرام : ضمير در « اطال » به بعض الاعلام برگشته و مقصود از نقض ، اشكال و مقصود از ابرام ، جواب به اشكال مىباشد .
و قد نبّهنا فى غير مقام : مثل بحث عامّ و خاص .
على انّه مثله شرح الاسم : ضمير در « انّه » به معناى شأن بوده و در « مثله » به تعريف برمىگردد .
و هو ممّا يجوز ان لا يكون بمطّرد : ضمير « هو » به تعريف لفظى و شرح الاسمى و ضمير در « لا يكون » به ماء موصوله به معناى تعاريف برگشته و عبارت « ان لا يكون الخ » تأويل به مفرد رفته و فاعل براى « يجوز » بوده و عبارت « يجوز الخ » صله براى ماء موصوله و ماء موصوله با اين صله ، مجرور به « من » و اين جار و مجرور نيز خبر براى مبتدا يعنى « هو » مىباشد .