بما حكم عليه : ضمير نايب فاعلى در « حكم » به ماء موصوله به معناى حكم و ضمير در « عليه » به عامّ برمىگردد .
و امّا اذا كان : ضمير در « كان » به ماء موصوله به معناى مورد برمىگردد .
انّه حيث دار الامر : ضمير در « انّه » به معناى شأن و اسم آن بوده و خبرش ، جمله « كانت اصالة الظّهور الخ » در چند سطر بعد مىباشد .
ما اريد من الضّمير الرّاجع اليه : ضمير نايب فاعلى در « اريد » به ماء موصوله به معناى بعض و ضمير در « اليه » به عامّ برمىگردد .
امّا بارجاعه الى بعض ما هو المراد من مرجعه : ضمير در « بارجاعه » و « مرجعه » و ضمير « هو » به « بعض ما » يعنى بعض افراد برگشته و اين عبارت ، صورت اوّل از تصرّف در ناحيهء ضمير مىباشد .
او الى تمامه مع الخ : ضمير در « تمامه » به « ما هو المراد » برگشته و اين عبارت ، عطف بر « الى بعض الخ » بوده ، يعنى « او بارجاعه الى تمامه » و صورت دوّم از تصرّف در ناحيهء ضمير مىباشد .
المسند الى البعض حقيقة : كلمهء « المسند » صفت « الحكم » بوده و كلمهء « حقيقة » تمييز براى « المسند » مىباشد .
الى الكلّ توسّعا : جار و مجرور « الى الكلّ » متعلّق به كلمهء « اسناد » در « باسناد » مىباشد .
كانت اصالة الظّهور . . . عنها : ضمير در « عنها » به اصالة الظّهور برگشته و اين عبارت ، خبر براى « انّه » در چند سطر بالاتر مىباشد .
و ذلك : مشاراليه « ذلك » جارى شدن اصالة الظّهور در جانب عامّ و جارى نشدنش در جانب ضمير مىباشد .
هو اتّباع الخ : ضمير « هو » به متيقّن از بناى عقلاء برمىگردد .
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 400
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٤٠٠