« مقصودهم » به قوم و ضمير « هى » به كلمات وارده و ضمير « هو » اوّلى به قيد ديگر و دوّمى به بعضى از مؤلّفين و ضمير منصوبى در « اضافه » به قيد مندوحه و در « عليه » به لزوم توضيح كلمات برمىگردد .
و المقصود منه هو . . . و لا يفرض ذلك . . . لا ربط له . . . و يجتمعا فيه و حينئذ : ضمير در « منه » به اجتماع و ضمير « هو » به مقصود و در « له » به عنوان ديگر و در « يجتمعا » به دو عنوان و در « فيه » به شىء واحد برگشته و مشار اليه « ذلك » التقاى اتّفاقى بوده و مقصود از « حينئذ » يعنى « حين التقاء العنوانين فى شىء واحد » مىباشد .
ان يكون اجتماعا . . . ان لا يكون هنا . . . تقارنا و تجاورا فى وقت واحد : ضمير در « ان يكون » به اجتماع و در « تقارنا » و « تجاورا » به دو فعل برگشته و مشار اليه « هنا » اجتماع مىباشد .
احدهما يكون . . . و ثانيهما مطابقا . . . فلا النّظر هو . . . و لا هما ينطبقان الخ : ضمير در « احدهما » و « ثانيهما » به دو فعل و در « يكون » به « احدهما » و ضمير « هو » به نظر و ضمير « هما » و ضمير در « ينطبقان » به نظر و صلاة برمىگردد .
بامتناعه و ليس هو داخلا فى مسألة الاجتماع هذه . . . بينهما : ضمير در « بامتناعه » و ضمير « هو » به اجتماع موردى و ضمير در « بينهما » به نظر و نماز برگشته و مشار اليه « هذه » مسألهء اجتماع امر و نهى در شىء واحد مىباشد .
بان نظر . . . فقد عصى و اطاع . . . لا تفسد صلاته . . . ان يكون الخ : ضمير در « نظر » و « عصى » و « اطاع » و « صلاته » به مكلّف و در « ان يكون » به اجتماع برمىگردد .
و ان كان ذلك . . . يعنى انّه فعل واحد يكون . . . فانّ مثل هذا المثال هو . . . المفروض فيه انّه : مشار اليه « ذلك » اجتماع حقيقى بوده و ضمير در « انّه » اوّلى به اجتماع و در « يكون » به فعل واحد و ضمير « هو » به مثل اين مثال و ضمير در « فيه » به « هذا المثال » برگشته و ضمير در « انّه » دومى به معناى شأن بوده و كلمهء « المفروض » صفت براى « هذا المثال » مىباشد .
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 768
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٧٦٨