اجمال مخصّص نيز بر دو نوع است . « 1 »
622 - توضيح اجمالى شبههء مفهوميّهء مخصّص ، با مثال آن چگونه مىباشد ؟ ( الشّبهة المفهوميّة و هى . . . او خالد بن سعد مثلا )
ج : مىفرمايد : شبههء مصداقيّه در موردى است كه در خود مفهوم و معناى دليل مخصّص شكّ داشته باشيم و اين شكّ ناشى از مجمل بودن معنا و مفهوم خاصّ مىباشد . مثلا
هامش
( 1 ) - قبل از ورود به بحث و تفصيل مطالب ، توضيحاتى در خصوص موضوع بحث و تقسيمات آن داده مىشود تا مباحث بعدى با توجّه به آن روشن و معلوم شود .
الف : بحث حجّيّت عامّ بعد از تخصيص نسبت به باقى افراد آنجايى بود كه مخصّص متّصل يا منفصل اجمالى نداشت بلكه شكّ در وجود مخصّص ديگرى بود . مثلا در « اكرم العلماء الّا الفسّاق منهم » يا « اكرم العلماء » و « لا تكرم الفسّاق منهم » افراد عامّ بعد از تخصيص عبارت از علماى غير فاسق يا علماى عادل بوده كه غير از افراد خاصّ مىباشند و دليل منفصل فقط افراد عالم فاسق را خارج كرد .
حال شكّ مىشود كه آيا از افراد باقىماندهء عام يعنى علماى عادل افرادى به واسطهء مخصّص ديگرى آيا تخصيص خورده و از تحت عامّ خارج شده يا نه ؟ كه تفصيل آن بيان شد ولى بحث در سرايت اجمال مخصّص به عامّ در جايى است كه شكّ در خروج افرادى از عامّ به واسطهء شكّ در مخصّص و اجمال داشتن مخصّص مىباشد .
ب : اجمال مخصّص به لحاظ مفهوم يعنى شبههء مفهوميّه بوده كه به آن شبههء مفهوميّهء مخصّص گفته مىشود . ابهام و اجمال معنا نيز يا به لحاظ مردّد بودن معنا و مفهوم مخصّص بين اقلّ و اكثر يا به لحاظ مردّد بودن بين متباينين مىباشد . بنابراين ، اجمال مفهوم مخصّص از دو جهت شد و از طرفى مخصّص مجمل يا منفصل و يا متّصل مىباشد كه در نتيجه آنكه شبههء مفهوميّهء مخصّص مجمل چهار قسم خواهد بود .
ج : اجمال مخصّص به لحاظ مفهوم و معنا نبوده بلكه معنا و مفهوم مخصّص روش و مبيّن بوده ولى اجمال آن به لحاظ مصداق است . توضيح هركدام از دو شبهه مفهوميّه و مصداقيّه و اقسام و مثالهايش در بحث مربوط به هركدام خواهد آمد .