ج : مىفرمايد : هر واجبى با قطعنظر از اينكه متعلّق امر يا نهى قرار گيرد به اعتبار خصوصيّاتى كه مىتواند عارض برآن شود قابل تقسيم است مثلا نماز با قطعنظر از اينكه متعلّق امر قرار گيرد مىتوان آن را تقسيم نمود به نماز با سوره و بىسوره ، نماز باسلام و بىسلام ، نماز با طهارت و بدون طهارت ، نماز روبهقبله و بدون آن ، نماز با ساتر و بدون ساتر و نيز به اعتبار اجزاء و شرايط آن و يا امكان فرض اعتبار و عدم فرض اعتبار آن اجزاء و شرائط تقسيم به اقسام زيادى مىشود . اين تقسيمات را كه به ملاحظهء خود واجب با قطعنظر از متعلّق امر قرار گرفتن آن بوده ، تقسيمات اوليّه گويند . در مقابل آن نيز تقسيمات ثانويّهاى است كه به لحاظ متعلّق امر قرار گرفتن واجب و بعد آن مىباشد . بنابراين تقسيمات اوّليّه يعنى تقسيمات واجب به لحاظ اجزاء و شرائطش با قطعنظر از متعلّق امر قرار گرفتن و تقسيمات ثانويه يعنى تقسيمات واجب با فرض متعلّق امر قرار گرفتن و بعد از آن مىباشد .
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحه 539
پدیدآورندگان: حسن سيد اشرفى
ص۵۳۹