صحّت عقد يا نه . پس اگر باشد ( عقد بيع ) اوّلى ، متّصف مىشود ( عقد بيع ) به صحّت و اگر باشد ( عقد بيع ) دوّمى ، متّصف مىشود ( عقد بيع ) به فساد . ولى ملكيّت مسبّب از عقد ، دائر است امر آن ( ملكيّت ) بين وجود و عدم . زيرا آن ( ملكيّت ) وجود پيدا مىكند ( ملكيّت ) هنگام صحّت عقد و حال آنكه هنگام فساد آن ( عقد ) وجود پيدا نمىكند اصلا . نه اينكه آن ( ملكيّت ) وجود پيدا مىكند در حالى كه فاسد است . پس وقتى اراده شود از بيع ، خود مسبّب و آن ( مسبّب ) ملكيت منتقل شده به مشترى است ، پس متّصف نمىشود ( ملكيّت ) به صحّت و فساد تا اينكه ممكن باشد تصوير كردن نزاع در آن ( ملكيّت ) .
نكات دستورى و توضيح واژگان
تنبيهان : يعنى « هذان تنبيهان » كلمهء « تنبيهان » خبر مبتداى محذوف است .
1 - لا يجرى الخ : يعنى « الاوّل لا يجرى الخ » كلمهء « الاوّل » مبتدا و بدل اوّل تفصيلى براى « تنبيهان » بوده و خبرش « لا يجرى الخ » مىباشد .
يمكن تصوير وضعها الخ : ضمير در « وضعها » به الفاظ معاملات برمىگردد .
1 - أن تكون موضوعة : يعنى « الاوّل أن تكون الخ » كلمهء « الاوّل » مبتدا و بدل اوّل تفصيلى براى « نحوين » بوده و « أن تكون الخ » نيز كه ضمير در « تكون » به الفاظ معاملات برگشته ، تأويل به مصدر رفته و خبر مىباشد .
و نحوها : ضمير در « نحوها » به ملكيّت ، زوجيّت ، جدايى و آزادى برمىگردد .
و اذا كانت كذلك : ضمير در « كانت » به الفاظ معاملات برگشته و مقصود از « كذلك » موضوع براى اسباب بودن مىباشد .
يصحّ ان نفرضه : ضمير مفعولى در « نفرضه » به نزاع متقدّم برگشته و عبارت ( ان نفرضه ) تأويل به مصدر رفته و فاعل « يصحّ » مىباشد . يعنى « يصحّ فرضنا اياه فى