متن :
و الصّحيح عندنا عدم الجواز فى التّثنية و الجمع كالمفرد . و الدّليل انّ التثنية و الجمع و ان كانا موضوعين لإفادة التّعدّد الّا انّ ذلك من جهة وضع الهيئة في قبال وضع المادّة و هى - اى المادّة - نفس لفظ المفرد الّذي طرأت عليه التّثنية و الجمع . فاذا قيل « عينان » مثلا فإن اريد من المادّة خصوص الباصرة مثلا فالتّعدّد يكون بالقياس اليها اى فردان منها ، و ان اريد منها خصوص النّابعة مثلا فالتّعدّد يكون بالقياس اليها ، فلو اريد الباصرة و النّابعة فلا بدّ ان يراد التّعدّد من كلّ منهما اى فردان من الباصرة و فردان من النّابعة ، لكنّه مستلزم لاستعمال المادّة في اكثر من معنى و قد عرفت استحالته .
ترجمه :
و صحيح در نزد ما جايز نبودن در تثنيه و جمع است همچون مفرد
. و دليل ، همانا تثنيه و جمع و اگرچه مىباشند ( تثنيه و جمع ) وضع شده براى افاده كردن تعدّد ، مگر آنكه همانا اين ( افادهء تعدّد ) از جهت وضع هيئت در مقابل وضع مادّه است . و آن - يعنى مادّه - همان لفظ مفردى است كه عارض شده برآن ( لفظ مفرد ) تثنيه و جمع . پس وقتى گفته مىشود « عينان » مثلا ، پس اگر اراده شود از مادّه ، خصوص باصره ( چشم ) مثلا ، پس تعدّد مىباشد با قياس به آن ( باصره ) ، يعنى دو فرد از آن ( باصره ) . و اگر اراده شود از آن ( مادّه ) خصوص نابعه ( چشمه ) مثلا ، پس تعدّد مىباشد با قياس به آن ( نابعه ) . پس اگر اراده شود باصره و نابعه ، پس چارهاى نيست اينكه اراده شود تعدّد از هريك از آن دو ( باصره و نابعه ) يعنى دو فرد از باصره و دو