تخطي إلى المحتوى الرئيسي

علوم العربية — صفحة 317

مساهمون:

ص٣١٧
دوستان " كه نيز همزه و الف و همزه زيادة است ، و " اختبار : آزمودن " كه همزه و تاء و الف زيادة است ، و " فرحانة : زن شادمان " كه الف و نون و تاء زيادة است . يا چهار حرف است : مانند " استعانة : يارى جستن " كه همزة و سين و تاء و تاء زيادة است ، و " استخراج : بيرون آوردن " كه همزة و سين و تاء و الف زيادة است ، و " احميرار : بسيار سرخ شدن " كه همزه و ياء و الف و راء دوم زيادة است ، و " عاشوراء : دهم محرم " و " تاسوعاء : نهم محرم " الف و واو و الف و همزه در آن زيادة است . يا پنج حرف است : مانند " استغفارة و احميرارة : يك بار آمرزش خواستن ، و يك بار سرخ شدن " ، و با الحاق علامت تثنيه و جمع و نسبت و تانيث ممكن است زيادة بيش از اين گردد .

( ابنيه اسم رباعى مجرّد )

اسم رباعى مجرد را چهل و هشت بناء متصوّر است ، لكن از آنها بيشتر از شش بناء نيامده ، و آنها عبارت است از : 1 - " فعلل " مانند " جعفر : نهر كوچك " و جوهر : گوهر " و " جندل : سنگ " و " جدول : جوى كوچك " ، و " يلمق : قباء " و " حدرد : كوتاه بالا " و " ديدن : خو و عادت " و " فنجش : فراخ " و براى رباعى مصدرى كه از حرف زيادة مجرد باشد نيست . 2 - " فعلل " مانند " زبرج : آرايش " و " حذمر : كوتاه بالا " و " حلبد : شتر كوتاه " و " قنئل : گردن پيل " . 3 - " فعلل " مانند " برثن : پنجه شير " و " هدهد : مرغ