تخطي إلى المحتوى الرئيسي

علوم العربية — صفحة 314

مساهمون:

ص٣١٤
نيامده . 8 - " فعل " گفته‌اند اسمى بر اين وزن نيامده ، و بعضى نقل كرده‌اند كه در
" وَ السَّماءِ ذاتِ الْحُبُكِ :
سوگند به آسمان كه داراى راهها است - الذّاريات - 51 - 7 " بعضى از قرّاء غير مشهور راههااست - الذّاريات - 51 - 7 " بعضى از قرّاء غير مشهور " الحبك " خوانده است ، ولى اين نقل مورد اعتماد نيست . 9 - " فعل " مانند " قفل : كليدان " و " شكر : سپاس‌گزاردن " 10 " فعل " مانند " صرد : بوم " و " هدى : راهنمائىكردن " 11 - " فعل " مانند " عنق : گردن " و " كتب : نوشته‌ها " و در شرح نظّام گفته مصدر بر اين وزن نيامده . 12 - " فعل " مانند " دئل : شغال ، گرگ ، و راسو كه موش صحرائى باشد يا شبيه آن ، و نام گروهى كه ابو الاسود دئلىّ از آن گروه است ، و " رئم : پيزى " و " وعل : بزكوهى " گفته‌اند : بر اين وزن جز اين سه اسم ديده نشده ، و در شرح نظام گفته : اين وزن مانند " فعل " مثال ندارد ، و براى توجيه اين سه كلمة بيهوده گوئى كرده .

( تعدّد وزن )

بعضى از اسمهاى ثلاثى مجرد بر دو وزن يا سه وزن از اين دوازده وزن آمده ، و در كتب لغت بسيار ديده مىشود ، و ابن قتيبة در ادب الكاتب بسيارى از آنها را جمع‌آورى كرده ، مانند : " يبس و يبس : خشك ، قدر و قدر : اندازه ، درك و درك : مرتبة ، نهر و نهر : جوى ، ايد و آد : نيرو ، لغو و لغا : بيهوده ، حجر و حجر : آغوش ، وتر و وتر : تنها ،
علوم العربية — صفحة 314 | هاشم حسيني تهرانى