يوقد ، اوقد ، ايقادا : آتش افروختن " مثال يائىّ : " ايقن ، يوقن ، ايقن ايقانا : به يقين رسيدن " اصل يوقن ، ييقن بوده ، چنانچه گفته شد فاء الفعل قلب به واو ، يوقن گرديد ، و صيغه امر گرچه تابع مضارع است ، ولى چون از " يايقن " كه اصل مضارع است گرفته شده ، ياء به صورت خود باقى است ، و مانند آن : " ايسر ، يوسر ، ايسر ، ايسارا : توانگر شدن " و " ايقظ ، يوقظ ، ايقظ ، ايقاظا :
بيداركردن " .
( معتلّ الفاء از باب افتعال )
اعلالش آن است كه فاء الفعل چه واو باشد چه ياء در لغت فصيح قلب به تاء مىشود و در تاء افتعال ادغام ميگردد ، مثال واوى :
" اتّعظ ، يتّعظ ، اتّعظ ، اتّعاظا : موعظة پذيرفتن " اصل اتّعظ " اوتعظ " بوده ، پس از قلب و ادغام " اتّعظ " شد ، همچنان در مضارع و امر و مصدر ، ثلاثى مجردش " وعظ ، يعظ ، وعظا و موعظة :
اندرز دادن " است ، و مانند آن : " اتّصل ، يتّصل ، اتّصل ، اتّصالا : بهم پيوستن " اصلش : اوتصل بوده ، و " اتّهب ، يتّهب ، اتّهب ، اتّهابا : بخشش پذيرفتن " اصلش : اوتهب بوده ، مثال يائىّ : " اتّسر ، يتّسر ، اتّسر ، اتّسارا : بخشكردن چيزى كه در قمار بردهاند " اصلش ايتسر بوده ، و مانند آن : " اتّبس ، يتّبس اتّبس ، اتّباسا : خشكيدن " و در لغت غير فصيح واو را قلب به ياء مينمايند ، و در مضارع ، فاء الفعل قلب به الف مىشود ، و ادغامى در كار نيست پس مثلا از " وعد يعد " گفته مىشود : " ايتعد ، ياتعد ،