تخطي إلى المحتوى الرئيسي

علوم العربية — صفحة 129

مساهمون:

ص١٢٩
شده ، مانند : " تعرقب زيد الفرس : زيد اسب را از طرف عرقوبش سوار شد " عرقوب : رگ كلفت بالاى پاشنه پاى حيوان است .

( تقسيم سوم ) [ فعل يا اصلىّ است يا ملحق ]

فعل يا اصلىّ است يا ملحق ، آنچه تا حال مذكور شد فعل اصّلىّ بود ، اكنون فعل ملحق بيان مىشود . فعل ملحق آن است كه از جنبه مادّه ثلاثى مزيد است ، و از جنبه وزن و صيغه رباعى مجرد است ، يعنى ثلاثى مجرد را به زياده حرفى بر وزن رباعى مجرد كرده‌اند ، و از اين جهت آن را ملحق گويند ، يعنى فعل ثلاثى مزيد از جنبه وزن به رباعى ملحق شده . و از خصوصيّات فعل ملحق آن است كه اعلال و ادغام كه در تقسيم چهارم گفته مىشود در آن نيست ، براى آنكه صورت الحاق برهم نخورد . و فعل ملحق گرچه ماده‌اش از ثلاثى است ، ولى خصوصيّت معنى چنانچه براى هربابى از ابواب ثلاثى مزيد مىباشد در آن نيست ، بلكه منظور توسعه لغت است ، و فعل ملحق با ثلاثىاش در معنى يا موافق است ، يا مناسبتى دارد . و حروف الحاق : واو ، ياء ، نون ، ميم ، همزة ، الف ، تكرار لام الفعل است ، و فعل ملحق از نظر زياد شدن اين حروف پانزده صورت دارد : بزياده واو دو صورت ، يزياده ياء دو صورت ، يزياده نون سه صورت ، بزياده ميم سه صورت ، بزياده همزه سه صورت ،
علوم العربية — صفحة 129 | هاشم حسيني تهرانى