و لا باس به صرف الكلام فى بيان بعض ما للعمل بالبراءة قبل الفحص من التبعة و الاحكام اما التبعة فلا شبهة فى استحقاق العقوبة على المخالفة فيما اذا كان ترك التعلم و الفحص مؤديا اليها فانها و ان كانت مغفولة حينها و بلا اختيار الا انها منتهية الى الاختيار و هو كاف فى صحة العقوبة بل مجرد تركهما كاف فى صحتها و ان لم يكن مؤديا الى المخالفة مع احتماله لاجل التجرى و عدم المبالات بها .
شرح
فحص و تعلم لكن نه مطلقا بلكه در جائى كه عمل مكلف مخالف واقع باشد .
سوم نسبت بمشهور دادهاند استحقاق عقاب بر مخالفت واقع است اگر اتفاق افتاد نه بر ترك تعلم و فحص مثلا اگر كسى شرب عصير عنبى نمود بدون فحص از حكم آن استحقاق عقاب دارد اگر واقعا حرام باشد و اگر واقعا حرام نباشد عقاب تجرى برآن مىباشد .
قوله و لا بأس به صرف الكلام فى بيان بعض ما الخ .
كلام در تبعة يعنى عقاب و احكام آن مىباشد .
مصنف مىفرمايد : اما التبعة شبههاى نيست استحقاق عقوبت دارد مكلف بر مخالفت در جائى كه ترك تعلم و ترك فحص كند كه اين ترك مخالف واقع شود در عمل مثلا در شرب عصير عنبى نرفت ياد بگيرد احكام آن را فحص و تجسس هم ترك نمود و اين شربى هم كه نموده بعد از عمل معلوم شده است كه حرام بوده در اين مورد بلا اشكال مستحق عقوبت است مكلف بر مخالفت واقع و لو در حين شرب غافل از مخالفت بوده و بلا اختيار بوده چون شخص غافل قابل تكليف نيست الا آنكه اين مخالفت منتهى مىشود به اختيار مكلف قبل از عمل و چون قبل از شرب احتمال حرمت و وجوب تعلم و فحص و جستجو در عمل مىداد ولى ترك كرد از اين جهت موجب عقابست و لو حين عمل غافل بوده و اين جهت كافى است در صحت عقوبت .