كرده بودند و چنان كه داستانشان در قرآن آمده است ، سيصد سال در آن غار به خواب رفتند . و با آنان ، آن صندوق مسين و صحيفهاى را كه بطريق سرگذشت آنان را به وديعه نهاده بود ، بيافت . اين خبر به قيصر تئودوسيوس رسيد . كس به طلب آنان فرستاد ، ولى همه را مرده يافت . فرمود تا در آن مكان كنيسهاى بسازند و روز آشكار شدن آنان را عيد بگيرند . مسبحى گويد : اصحاب اريوس را كه از چهل سال پيش بر كنيسهها تسلط يافته بودند ، از مقامشان عزل كرد و تبعيد نمود . و از سپاهيان خود هر كس را چنان اعتقادى داشت ، بيرون راند . و شوراى قسطنطينيه را دويست و پنجاه سال پس از شوراى نيقيه بر پا ساخت و در آن شورى اعتقاد نامهء نيقيه را تأييد كردند و بر آن نهادند كه بر اعتقاد نامهء نيقيه هيچ نيفزايند و از آن هيچ نكاهند . در سال پانزدهم پادشاهىاش ، شاپور پسر شاپور بمرد و بهرام به پادشاهى رسيد و تئودوسيوس هم پس از هفده سال پادشاهى درگذشت .
اما اوروسيوس پس از ذكر واليس مىگويد : بعد از او والنتى نيانوس [ 1 ] كه پسر برادرش والنسيان بود ، شش سال پادشاهى كرد . با او شمار قيصرها به چهل رسيد . او تئودوسيوس [ 2 ] پسر انتونيوس [ 3 ] ، را بر ناحيهء مشرق حكومت داد و او سرزمينهاى بسيارى را بگرفت . سپس روميان بر سردارشان هجوم آوردند و او را كشتند والنتى نيانوس را از پادشاهى خلع كردند و در مشرق به تئودوسيوس پيوستند و زمام پادشاهى به دو سپردند . تئودوسيوس به رم آمد و شورشگران را بكشت و تخت پادشاهى قياصره را از آن خود ساخت . و در سال چهاردهم پادشاهىاش بمرد و پسرش اركاديوس [ 4 ] به جاى او نشست .
اوروسيوس تئودوسيوس را طودوشيش نوشته است . زيرا هر دو متفقند كه پسر او اركاديوس بوده است و مدت پادشاهيشان هم قريب به يك ديگرند . شايد والنتى نيانوس [ 5 ] هم كه اوروسيوس آورده ، همان گراتيانوس [ 6 ] است كه ابن عميد ذكر كرده است .
ابن عميد گويد : اركارديوس پسر تئودوسيوس بزرگ سيزده سال پادشاهى كرد . و به اتفاق همه آغاز پادشاهى او مصادف با سومين سال پادشاهى بهرام پسر شاپور بود . او در قسطنطينيه جاى داشت . برادرش هونوريوس [ 7 ] را به حكومت رم فرستاد . گويد كه اركاديوس پسرى داشت كه او را به نام پدرش تئودوسيوس ناميده بود . چون پسر بزرگ شد ، معلم خود اريانوس را فرا خواند ، تا پسر را تعليم دهد . او به مصر گريخت و رهبانيت اختيار كرد . او را به مال ترغيب كرد ، ولى نپذيرفت . و در غارى در كوه مقطم نزديك طرا ، سه سال مقام گرفت ، سپس بمرد . پادشاه بر سر قبر او ، كنيسهاى و ديرى ساخت كه به دير قيصر معروف شد . او را دير استرهم مىگويند . در ايام او ابى فانيوس به هنگام بازگشت به قبرس غرق شد و يوحناى
هامش
[ ( 1 ) ] وليطانش .
[ ( 2 ) ] طودوشيش .
[ ( 3 ) ] انطيونش .
[ ( 4 ) ] كاديكش .
[ ( 5 ) ] وليطانش .
[ ( 6 ) ] اغراديانوس .
[ ( 7 ) ] انوريش .