مىپذيرد كه همگان به نصرانيت درآيند ، آنها نيز او را از ميان برداشتند .
شاپور به فرمانروايى او اشارت كرد و براى او صليبى در لشكر برافراشت ، چون به حكومت رسيد در نصيبين كه از آن ايرانيان بود ، فرود آمد و روميانى را كه در آنجا بودند به آمد نقل كرد و خود به پايتخت بازگشت و اسقفها را به كنيسهها بازگردانيد . در ميان كسانى كه بازگشتند ، يكى هم اثناسيوس بطرك اسكندريه بود . از او خواست تا اعتقاد نامهء شوراى نيقيه را بنويسد . پس او اسقفها را گرد آورد و آن اعتقادنامه را نوشتند و به اجراى آن فرمان داد .
اوروسيوس از يوويانوس ياد نكرده است و شخص ديگرى به نام بلنسيان پسر قسنطس را به جاى او نام برده است . گويد : با اقوام گوت و فرنگان و غير ايشان نبرد كرد . و گويد كه :
گوت در زمان او به دو فرقه تقسيم شدند فرقهاى بر مذهب آريوس بودند و فرقهاى بر اعتقادنامهء شوراى نيقيه . گويد كه : در ايام او دامادش بطرك رم شد . سپس به بيمارى فالج دچار گشت و بمرد . بعد از او برادرش والنس [ 1 ] چهار سال پادشاهى كرد . او بر مذهب آريوس بود و بر معتقدين به اعتقاد نامهء شوراى نيقيه سخت مىگرفت و آنان را مىكشت . مردم افريقيه با همدستى بعضى از نصارى بر او شوريدند ، او از دريا گذشت و با آنان نبرد كرد و بر شورشگر پيروز شد و او را در قرطاجنه به قتل آورد . و به قسطنطينيه بازگشت و نيز با گوت و اقوامى كه آن سوى آنان بودند ، جنگيد و در جنگ كشته شد .
ابن عميد گويد : آن قيصر كه واليس را كشت ، والنتى نيانوس [ 2 ] بود و چنان كه ابن بطريق و ابن راهب حكايت كردهاند ، دوازده سال پادشاهى كرد . و از مسبحى نقل مىكند كه گفته : پانزده سال و برادرش والياس در پادشاهى با او شريك بود و در اعتقاد با او اختلاف داشت . در سال ششصد و هفتاد و شش اسكندرى و در سال هفدهم پادشاهى شاپور كسرى به پادشاهى نشست . گويد كه در ايام او مردم اسكندريه بر اثناسيوس بطرك حمله آوردند و مىخواستند او را بكشند ، او بگريخت و لوقيوس را به جاى او منصوب داشتند .
اين بطرك بر مذهب آريوس بود . سپس طرفداران اعتقاد نامه گرد آمدند و پس از پنج ماه او را به كرسى خود باز آوردند و لوقيوس را طرد كردند . اثناسيوس تا پايان حيات خويش در آن مقام بود . پس از او شاگردش ، بطرس دو سال به جاى استاد خود بطرك اسكندريه بود ولى ياران لوقيوس بر او شوريدند و او بگريخت و لوقيوس بر كرسى بطركى نشست و سه سال در آن مقام ببود . پس طرفداران اعتقادنامه ، بر او حمله آوردند و بطرس را بر سر كار آوردند بطرس يك سال پس از بازگشتش بمرد . و از داريانوس قيصر و ياران آريوس سختىهاى فراوان ديد .
مسبحى گويد : والنتى نيانوس پيرو اعتقاد نامه بود ، ولى برادرش والبس پيرو آريوس
هامش
[ ( 1 ) ] واليس .
[ ( 2 ) ] واليطنوس .