و انت خبير بان نهوضها على التبعية واضح لا يكاد يخفى و ان كان نهوضها على اصل الملازمة لم يكن بهذه المثابة كما لا يخفى و هل يعتبر فى وقوعها على صفة الوجوب ان يكون الاتيان بها بداعى التوصل بها الى ذى المقدمة كما يظهر مما نسبه الى شيخنا العلامة اعلى اللّه مقامه بعض افاضل مقررى بحثه
شرح
كه اگر اراده امتثال ذى المقدمه را نمود مكلف مقدمه واجب مىشود بر او كما اينكه اين مطلب مخفى نيست بر كسى كه دقيق نظر كند در عبارت صاحب معالم و عطا كند حق نظر را
قوله : و انت خبير الخ مصنف مىفرمايد و تو دانائى به اينكه تابع بودن مقدمه بر ذى المقدمه واضح است و مخفى نمىباشد اگرچه دليل بر اصل ملازمه بين مقدمه واجب و ذى المقدمه به اين واضحى نمىباشد يعنى دليل وجوب مقدمه كه واجب است يا نه اختلاف است بين علماء كه وجوب دارد يا نه و اما بعد از آنكه مقدمه واجب واجب است البته وجوب مقدمه تابع وجوب ذى المقدمه است و ممكن نيست كه وجوب مقدمه مقيد به اراده مكلف باشد چون قبلا گذشت كه بحث ملازمه بين وجوب مقدمه و وجوب ذى المقدمه بحث عقلى است نه بحث كلامى و نه بحث فقهى و غيره و اگر ما قائل بشويم كه ذى المقدمه وجوبش مطلق است و وجوب مقدمه مقيد است لازمه اين حرف تفكيك در امور عقليه است و اين معنى محال است چون ما ثابت كرديم كه اين ملازمه عقلى است و ممكن نيست كه عقل اين ملازمه را تفكيك قائل بشود
علاوه بر اينها ما در واجبات شرعيه واجبى نداريم كه وجوب آن به اراده مكلف باشد كه اگر اراده دارد آن شىء را بياورد واجب باشد و الا نه و اين معنى هم محال است بلكه لازم مىآيد اصلا عصيان و مخالفت در واجبات نشود چون قبل از اراده