شرح فارسى كفاية الاصول مرحوم آخوند خراسانى — صفحة 18
فى الحقيقة الى البحث عن ثبوت السنة بالخبر الواحد فى مسئلة حجية الخبر كما أفيد و باى الخبرين فى باب التعارض فانه ايضا بحث فى الحقيقة عن حجية الخبر فى هذا الحال غير مفيد فان البحث عن ثبوت الموضوع و ما هو مفاد كان التامة ليس بحثا عن عوارضه فانها مفاد كان الناقصة لا يقال هذا فى الثبوت الواقعى و اما الثبوت [ رد قول مرحوم شيخ انصارى در موضوع علم اصول ] جواب مرحوم شيخ آنكه بحث از ثبوت موضوع كه مفاد كان تامه مىباشد بحث از اصل موضوع است نه بحث از عوارض كه كان ناقصه است و حاصل آنكه ثبوت سنت واقعى ثابت نيست فعلا كه بحث از عوارض آن مىشود بلكه شك داريم كه آيا وجود دارد يا نه پس بحث بازمىگردد به اصل وجود موضوع و اگر مراد سنت ظاهرى باشد كه خلاف آنست كه سنت آيا مراد سنت ظاهرى است يا واقعى بنا بر آنكه سنت ظاهرى باشد كه حاكى از سنت واقعى است مثل خبر زرارة در اينجا بحث از عوارض است ولى عوارض حاكى است نه عوارض محكى و اين معنى قول مصنف است فرموده : لا يقال هذا فى الثبوت الواقعى يعنى ؛ ثبوت تعبدى و ظاهرى كما آنكه در تمام اخبار وارده از معصومين ( ع ) همين قسم ظاهرى است چونكه واقع بدست ما نيست و در آنجا مفاد كان ناقصه است چونكه خبرى مسلم بما رسيد ، ولى شك در حجيت آن داريم و اثبات حجيت از عوارض آن خبر مىشود ولى اين عوارض از حاكى و خبر ظاهرى است نه عوارض خبر واقعى قوله فان الثبوت التعبدى يعنى : اثبات حجيت براى اخبار رجوع مىشود بوجوب عمل برطبق آنها مثل آنكه نفس خبر را از امام عليه السلام شنيده بوديم و آن محكى كه حجيت آن قطعى بود اين خبر ظاهرى هم مثل آن