و بعضى گويند : زائده نام داشت . فامّا اكثر علما برآنند كه نام آن ، عليق و از چوب آس بهشت بود ، درازى آن ده گز و ميراث آدم صفى اللّه عليه السّلام بود كه به موسى رسيده بود .
خداى تعالى در قرآن مجيد و فرقان حميد ، آن را به چهار نام خوانده :
اوّل : عصا ؛ چنانكه فرموده :
أَنْ أَلْقِ عَصاكَ *
« 1 » .
دوّم : حيّه ؛ چنانچه فرموده :
فَإِذا هِيَ حَيَّةٌ تَسْعى
« 2 » .
سوّم : ثعبان ؛ چنانكه فرموده :
فَإِذا هِيَ ثُعْبانٌ مُبِينٌ
« 3 » .
چهارم : جان ؛ چنانكه فرموده :
تَهْتَزُّ كَأَنَّها جَانٌّ وَلَّى مُدْبِراً *
« 4 » .
همچنين در آن كتاب است كه ابن عبّاس گفته : عصاى موسى ، يك معجزه نبود ، بلكه در آن ، هفتاد معجزه بود . پس از آن مىگويد : جامع اين كتاب را به مطالعهء كتب از تفاسير ، تواريخ ، قصص و اخبار ، به دست آوردم و عمر خود را در آن صرف نمودم ، از جمله معجزات آن عصا كه در كتب متفرّقه مذكور شدهاند بيست معجزه به نظر رسيده ، آنها را در اين نسخه ، در سلك انتظام درآورده ، بر آن اشارات غريب و لطايف بديع متفرّع ساختم ؛ چنانكه به نظر شريف ارباب الباب خواهد رسيد و به صنوف تحسين و الوف تزيين ايشان ، معين مسكين ، تشرّف خواهد يافت .
[ ذكر معجزات عصاى موسى ]
معجزهء اوّل : به ثبوت پيوسته كه آن عصا دو شعبه داشت . چون موسى عليه السّلام به بيابان باز رسيد و لشكر زنگبار شام ميمنه و ميسرهء عالم را به ظلّام عنبرفام ، ملبّس به لباس آل عبّاس گرداند ، جام گيتىنماى عالم به غبار ظلّام ، تيرهفام گشت ، آن دو شعبه ، مثال آفتاب و ماه نور و ضيا برافروخت و آن مقدار كه چشم كار كرد ، به آن نور ، منوّر گشت .
هامش
( 1 ) . سوره اعراف ، آيه 117 ؛ سوره قصص ، آيه 31 .
( 2 ) . سوره طه ، آيه 20 .
( 3 ) . سوره اعراف ، آيه 107 .
( 4 ) . سوره نمل ، آيه 10 ؛ سوره قصص ، آيه 31 .