لَافْتَدَتْ
« 1 » اين است كه اگر در روز رجعت ، هر ذى نفسى كه در حقّ آل محمد ظلم و ستم نموده ، به همهء اموال روى زمين مالك شود ، هرآينه آنها را براى خود فدا مىدهد تا از عذاب و اذيّت روز رجعت در امان باشد . « 2 » در تفسير مذكور ، اين آيه را ذكر نموده ؛
وَ حَشَرْناهُمْ فَلَمْ نُغادِرْ مِنْهُمْ أَحَداً
« 3 » ؛ همهء مخلوقات را به حشر مىآوريم و احدى را باقى نمىگذاريم .
شيخ طبرسى گفته : علما در معنى اين آيه :
وَ حَرامٌ عَلى قَرْيَةٍ أَهْلَكْناها أَنَّهُمْ لا يَرْجِعُونَ
« 4 » ؛ بر اهل قريهاى كه در دنيا با عذاب هلاكشان كردهايم ، حرام است كه در روز رجعت به دنيا برگردند ؛ اختلاف نموده ، وجوه چندى ذكر كردهاند ، يكى از آنها اين است كه كلمهء « لا » در قول خداى تعالى
لا يَرْجِعُونَ
، زايد است . بنابراين معنى كلام اين است : بر اهل قريه كه خدا ايشان را در دنيا با بلا و عذاب هلاك گردانيده ، حرام است كه به دنيا رجوع نمايند .
بعضى گفتهاند : معنى آن ، اين است : بر اهل قريه كه هلاك شدهاند ، واجب است كه به دنيا رجوع ننمايند و حرام به معنى واجب آمده است .
وجه دوّم اين است كه حرام است عمل خير اهل قريهاى كه به سبب معاصى و گناهان هلاك شدهاند ، از ايشان مقبول گردد ، زيرا ايشان به سوى توبه و انابه بر نمىگردند .
سوّم اين است كه حرام است بعد از وفات رجوع نكنند ، بلكه زنده شده ، رجوع مىنمايند تا جزاى عمل نيكوبد را ببينند « 5 » و در كتاب منتخب البصاير ، « 6 » از سعد ، او از ابن عيسى ، او از على بن حكم ، او از ابن ابى عميره ، او از ابى داود و او از بريده اسلمى
هامش
( 1 ) . سورهء يونس ، آيهء 54 .
( 2 ) . تفسير القمى ، ج 1 ، ص 313 .
( 3 ) . سورهء كهف ، آيهء 47 .
( 4 ) . سورهء انبياء ، آيهء 95 .
( 5 ) . تفسير مجمع البيان ، ج 1 ، ص 112 .
( 6 ) . مختصر بصائر الدرجات ، ص 18 .