مصالح مرسله
يكى ديگر از دلائل معتبره نزد عدّهاى از علماى اهل سنّت « مصالح مرسله » مىباشد كه از آن گاهى به « استصلاح « 1 » » و زمانى به « استدلال « 2 » » نيز تعبير مىكنند .
مصالح جمع مصلحت است ، غزالى در تعريف آن مىگويد :
مصلحت ، جلب منفعت و يا دفع ضرر است ولى در مقام مقصود جلب منافع و دفع مضارّ دنيوى و مقاصد آدمى نيست بلكه منظور حفظ مقاصد شارع مىباشد كه مهمترين آن حفظ دين ، نفس ، عقل و مال آدميان است « 3 » . مرسله از ريشهء ارسال اشتقاق يافته ؛ يعنى : رهاشده ، و استصلاح يعنى : مصلحتانديشى . منظور از مصالح مرسله و يا استصلاح در اصطلاح فقهاى عامّه يعنى حكم نمودن و فتوى دادن بر مبناى مصلحتانديشى و رعايت مصالحى كه ملحوظ نظر شارع مقدس قرار نگرفته بلكه از ديدگاه شارع « رهاشده » و حكمى به مقتضاى آن صادر نگرديده است . و داخل در هيچ حكم كلّى و جزئى شارع قرار نگرفته باشد .
هامش
( 1 ) - اصول الفقه خضرى ص 302
( 2 ) - ارشاد الفحول ص 242 .
( 3 ) - المستصفى ج 1 ص 104 .