بقاى رأى قطعا در جواز تقليد معتبر است و لذا چنانچه رأى به تبدّل يا به مرض و پيرى و مانند اينها از بين برود جواز تقليد شخص هم از بين مىرود . خلاصه اينكه انتفاى رأى پس از مرگ از نظر عرف به از بين رفتن موضوع است و حشر روز رستاخيز از باب اعادهء معدوم ، و لو از نظر عقل چنين نيست و موضوع آن ، نفس ناطقه است كه به علّت تجرّد ، پس از مرگ هم باقى است ولى چون در باب استصحاب ، معيار در بقاى موضوع ، نظر عرف است نه حكم عقل لذا بقاى نفس عقلا در صحّت استصحاب كافى نيست . « 1 »
در اينجا سخن خود را در باب تأثير منطق در علم اصول به پايان مىبرم . اميد است در فرصت مناسب ، بيش از اين در اينباره بلكه بهطور كلّى دربارهء تأثير علوم عقلى از جمله : فلسفه و علم كلام در علم اصول به كاوش و تحقيق بپردازم .
هامش
( 1 ) - آخوند خراسانى ، كفاية الاصول ، ج 2 ص 443 .