الامور التي يكتسبها الاسم بالإضافة
متن و هي أحد عشر :
أحدها : التعريف ، نحو : غلام زيد .
شرح يكى از مباحث و احكام بسيار مهم كه كاربرد آن در زبان عرب بسيار است و به همين جهت در باب چهارم از آن مشروحا بحث مىشود ، بررسى امورى است كه اسم از اضافه خود به ديگر الفاظ كسب مىكند به طورى كه آن اسم مضاف بعضى از احكام مضافاليه را دارا مىگردد . بايد دانست كه امورى كه مضاف از مضافاليه خود مىتواند كسب كند ، يازده امر و خصوصيت مىباشد :
أحدها : اوّلين آن امور ، معرفه شدن مضاف نكره به واسطه اضافه به مضافاليه معرفه است ، مانند : « غلام زيد » كه « غلام » به واسطه اضافه به « زيد » معرفه گرديده است .
الثاني : دوّمين از آن امور ، مخصصه شدن مضاف نكره به واسطه اضافه به مضافاليه نكره است ، مانند : « غلام امرأة » و مراد از تخصيص عبارت است از اينكه مضاف يك نحو تعيّن و تشخّص اجمالى بعد از آنكه اساسا نامشخص بوده پيدا كند ، به عبارت ديگر ، تخصيص درجهاى بين تنكير و تعريف است . به عنوان نمونه در « غلام رجل » ، « غلام » از اضافه به « رجل » كسب تخصيص كرده است زيرا « غلام رجل » اخص و مشخصتر از « غلام » است زيرا « غلام » هم شامل « غلام رجل » و هم شامل « غلام امرأة » مىشود و معلوم نيست كه مراد از آن كداميك است ، و با اضافه به « رجل » قسم دوّم خارج مىشود . لكن « غلام رجل » هنوز متميز و مشخص و معين