عبارت « كل منهما » قرار داد ، مانند همين مثال ، زيرا معناى آن : « هركدام از آن دو دوستدار همراهش است » مىباشد و مانند قول عبد اللّه بن جعفر أبى طالب طالبى از شعراى قرن اوّل اسلام خطاب به حسين بن عبد اللّه بن عباس بن عبد المطلب در حال جدائى و قطع دوستى خود با او :
أ أنت أخي ما لم تكن لي حاجة * فإن عرضت أيقنت أن لا أخا ليا
« كلانا غنى عن أخيه حياته * و نحن أذا متنا أشدّ تغانيا » « 1 »
شاهد : وجوب مراعاتكردن لفظ « كلا » در شعر است ؛ زيرا مراد شاعر غنى بودن هردو طرف از يكديگر است .
معناى شعر : « هركدام از ما بىنياز است از برادرش در زمان حيات خود و ما اگر بميريم در اين صورت بىنيازيمان را از يكديگر شديدتر مىشود » .
نكته : « كلا و كلتا » از كلمات ملحق به تثنيه هستند به همين جهت اگر اضافه به ضمير شوند اعراب تثنيه كه رفع به الف و نصب و جر به ياء است ، خواهند داشت .
و اگر اضافه به اسم ظاهر شوند ، كيفيت اعراب اسم مقصور كه اعراب تقديرى است ، دارند و همواره در اين صورت با الف مقصوره مىباشند به همين علت ابن مالك در الفيه مىگويد :
بالألف ارفع المثنى و كلا * إذا بمضمر مضافا وصلا
كلتا كذاك اثنان و اثنتان * كابنين و ابنتين يجريان
هامش
( 1 ) - شرح أبيات مغني اللبيب : 4 / 266 ، شرح شواهد المغني : 2 / 555 ، النحو الوافي : 3 / 100 ، شرح الاشموني :
2 / 160 ، أوضح المسالك : 2 / 202 ، الحدائق الندية : 208 ، التصريح على التوضيح : 2 / 43 .