معناى شعر : « دور كن از خود يأس و نااميدى را بهواسطهء اميدوارى ، چه بسيار ناراحتى كه مقدّر شده است راحتى و گشايش آن ، بعد از سختى » .
3 - هرگز « كأيّن » استفهام واقع نمىشود در نزد جمهور علماى نحو ، لكن « كم » در زبان عرب براى استفهام كثيرا استعمال مىشود . ولى همانطور كه در قبل گذشت بعضى از نحويين مثل ابن قتيبه و ابن مالك و ابن عصفور قائل هستند كه « كأيّن » براى استفهام نيز استعمال مىشود .
4 - « كأيّن » هرگز مجرور نمىشود ، لكن ابن قتيبه و ابن عصفور قائلند كه « كأيّن » همانند « كم » مجرور واقع مىشود و اجازه دادهاند اين مثال را كه اين كلمه مجرور است : « بكأيّن تبيع الثوب » يعنى : « به چقدر فروختى اين لباس را » .
5 - خبر « كأيّن » هميشه جمله است و هرگز مفرد يعنى غير جمله واقع نمىشود و بهخلاف « كم » كه خبر آن مىتواند غير جمله باشد .
نكته : « كأيّن » در دوجا مبتدا مىباشد : الف : بعد از آن ، فعل لازم باشد ، مانند :
« كأيّن من عظيم مات » .
ب : بعد از آن ، فعل متعدّى باشد كه داراى مفعول است ، مانند : « كأيّن من نبىّ أنكره قومه » .
لكن اگر بعد از آن فعل متعدّى قرار داشت كه مفعول ندارد ، « كأيّن » محلا منصوب بنا بر مفعولبه براى آن فعل است ، مانند : « كأيّن من كتاب قرأت » .
ترجمه و شرح مغني الأديب ( فارسى ) — صفحة 336
مساهمون: غلامعلى صفايى
ص٣٣٦