در قرآن ، آخر اين كلمه به صورت نون نوشته شده است ، لكن كسانىكه در هنگام وقف ، نون آن را حذف مىكنند ، ملاحظهى حكم اصل اين كلمه مىكنند كه نون آن تنوين بوده و در هنگام وقف بايد حذف گردد .
و توافق « كأيّن » ، « كم » في خمسة امور : بايد دانست « كأيّن » با « كم » داراى پنج خصوصيت مشترك هستند كه عبارتند از : 1 - ابهام داشتن ، زيرا هردو كلمه براى روشن شدن معنايشان نياز به آوردن مبيّن دارند زيرا معناى هردو « چهبسيار » است كه مصداق آن معلوم نيست . 2 - احتياج به تمييز براى روشن شدن مصداق آن . 3 - مبنى بودن ، زيرا هردو متضمن معناى « ربّ » هستند . 4 - وجوب و لزوم در صدر جمله قرار داشتن . 5 - هردو داراى يك معنا هستند ، زيرا همانطوركه « كم » غالبا براى تكثير و قليلا براى استفهام مىآيد ، « كأين » نيز اين گونه است ، مانند قول خداوند متعال :
كَأَيِّنْ مِنْ نَبِيٍّ قاتَلَ مَعَهُ رِبِّيُّونَ كَثِيرٌ
« آل عمران / 146 »
شاهد : معناى تكثير داشتن « كأيّن » در آيه است .
و مانند قول عمرو بن معد يكرب - از پهلوانان عرب كه از شعراى دورهء مخضرم مىباشد و مسلمان نيز شد - در جواب به قيس بن مكشوح كه او را تهديد به قتل كرده بود :
أتوعدني كانّك ذورعين * بأفضل عتبة أو ذونواس
« و كائن كان قبلك من نعيم * و ملك ثابت في الناس راسي » « 1 »
شاهد : معناى تكثير داشتن « كائن » كه مخفف « كأيّن » است مىباشد .
معناى شعر : « و چهبسيار بود قبل از تو - اى قيس بن مكشوح - خوشيها و ملكى كه وجود داشت در بين مردم ، كه اينچنين صفت داشت آن ملك كه سرآمد ديگر املاك بود » .
و همانطوركه گفته شد گاهى « كأيّن » همانند « كم » در استفهام نيز استعمال
هامش
( 1 ) - السيرة النبوية : 1 / 42 .