نكته : اين كلمه از حروف مشبهة بالفعل مىباشد به همين جهت داخل بر جمله اسميه شده و مبتدا را نصب و خبر را رفع مىدهد .
و ذكروا لها أربعة معان : علماى نحو براى « كأنّ » چهار معنا بيان كردهاند كه عبارتند از :
أحدها : اوّلين معناى اين كلمه كه غالبا اين كلمه در اين معنا استعمال مىشود و همه نحويين اتفاق دارند كه « كأن » اين معنا را دارد ، تشبيه مىباشد به اين شكل كه « كأنّ » اسم خود را به خبر خود تشبيه مىكند ، مانند قول أبي الأسود دئلى كه از شيعيان و اصحاب أمير المؤمنين عليه السّلام بوده و مدوّن علم نحو و كاتب قواعد آن علم از زبان مبارك آن امام عليه السّلام نيز مىباشد و اين شعر در سوگ شهادت أمير المؤمنين مىباشد :
ألا يا عين و يحك فاسعدينا * ألا فابك أمير المؤمنينا
« كأنّ الناس إذ فقدوا عليّا * نعام جال في بلد سنينا » « 1 »
شاهد : معناى تشبيه داشتن « كأنّ » در شعر است .
تركيب شعر : « الناس » اسم « كأنّ » و « إذ » ظرف و متعلّق به « كأنّ » و مضاف به جملهء بعد و « عليّا » مفعول فعل قبل مىباشد و « نعام » جمع « نعامة » به معناى شترمرغ است و خبر « كأنّ » بوده و جملهء بعد صفت آن است و « جال » فعل ماضى از مادهء « جول » بوده و « سنين » به معناى خشكزار ، صفت براى « بلد » است و الف آن براى اطلاق شعر است .
معناى شعر : « بدان و آگاه باش اى چشم - رحمت بر تو - خشنود كن مرا ، پس گريه كن بر امير المؤمنين ، زيرا مردم زمانى كه از دست دادند حضرت على عليه السّلام را مانند شترمرغهايى هستند كه جولان مىدهند در سرزمين خشكزار » .
و هذا المعنى : و جمهور نحويين در هنگام بيان اين معنا براى « كأنّ » عبارت خود را مطلق گذارده كه از آن فهميده مىشود كه آنان قائلند كه على الإطلاق « كأنّ »
هامش
( 1 ) - أدب الطف : 1 / 105 .